ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemleri-Gereklilikler  
Standardı Güncellendi!

Sabri Günaydın 

[Yayım Tarihi: 9 Ekim 2026]

ISO 9001:2026 Yayımlandı – Kalite Kültürü, Liderlik, Risk ve Fırsat Yönetiminde Yeni Dönem

Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), dünyanın en yaygın kullanılan kalite yönetim sistemi standardı ISO 9001'in altıncı baskısını 16 Eylül 2026 tarihinde yayımladı.

ISO 9001:2026 – Quality management systems — Requirements (Kalite yönetim sistemleri — Gereklilikler) başlıklı yeni standart, ISO 9001:2015'in yerini aldı. ISO'nun resmî kayıtlarında, 2015 baskısı ve ISO 9001:2015/Amd 1:2024 değişikliği geri çekilmiş olarak gösterilmektedir.

Yeni baskı, kalite yönetim sisteminin temel yaklaşımını tamamen değiştirmek yerine mevcut yapıyı günümüzün işletme koşullarına uyarlamayı, gereksinimlerin daha açık anlaşılmasını ve uygulanmasını sağlamayı amaçlamaktadır.

Özellikle kalite kültürü, üst yönetimin liderliği, etik davranış, riskler ile fırsatların birbirinden ayrılması, değişiklik yönetimi ve diğer yönetim sistemleriyle bütünleşme konuları ön plana çıkmaktadır.

Bu değişiklikler yalnızca kalite yöneticilerini değil; elektrik mühendisliği, elektrik tesisatı, enerji üretimi ve dağıtımı, elektromekanik ekipman imalatı, otomasyon, aydınlatma, proje, taahhüt, bakım ve teknik hizmet alanlarında faaliyet gösteren kuruluşları da ilgilendirmektedir.

1. ISO 9001:2026 Standardının Genel Bilgileri

Özellik                                     ISO 9001:2026

Standart numarası                  ISO 9001:2026
Standart adı                            Quality management systems — Requirements
Yayın tarihi                              16 Eylül 2026
Baskı                                        6. baskı
Sayfa sayısı                             36
Teknik komite                           ISO/TC 176/SC 2
Yayın aşaması                        60.60 – Uluslararası Standart yayımlandı
Önceki baskı                           ISO 9001:2015
Değişiklik belgesi                    ISO 9001:2015/Amd 1:2024

ISO'nun açıklamasına göre ISO 9001, 189 ülkede bir milyondan fazla kuruluşun belgelendirildiği, dünya çapında yaygın olarak kullanılan bir kalite yönetim standardıdır.

ISO 9001 belgelendirmesi gönüllüdür. Ancak sözleşmelerde, müşteri şartnamelerinde veya tedarikçi yeterlilik koşullarında belgelendirme talep edilebilir.

2. ISO 9001:2026 ile Neler Değişti?

Yeni baskı, 2015 sürümünün temelini oluşturan süreç yaklaşımı, müşteri odaklılık, sürekli iyileştirme ve kalite yönetim ilkelerini korumaktadır.

Bununla birlikte kuruluşların yalnızca prosedürleri yerine getirmesinin yeterli olmadığı; kaliteyi kurumsal davranış, yönetim sorumluluğu ve karar alma süreçleriyle bütünleştirmesi gerektiği daha belirgin biçimde vurgulanmaktadır.

ISO'nun yayımladığı açıklama ve geçiş rehberinde öne çıkan değişiklikler:

Konu                                                  ISO 9001:2026 ile öne çıkan yaklaşım

Liderlik                                                  Üst yönetimin kalite yönetimindeki etkin rolünün güçlendirilmesi
Kalite kültürü                                         Kalitenin kuruluşun çalışma kültürünün parçası olması
Etik davranış                                          Etik davranışın kalite kültürü ve liderlikle ilişkilendirilmesi
Risk ve fırsatlar                                      Risklerin ve fırsatların daha açık biçimde birbirinden ayrılması
Değişiklik yönetimi                                 Kuruluşun değişiklikleri sistematik olarak ele alması
Yönetim sistemlerinin entegrasyonu      Diğer ISO yönetim sistemi standartlarıyla daha kolay bütünleşme
Gereksinimlerin açıklığı                          Farklı büyüklükteki kuruluşlar için daha anlaşılır ve uygulanabilir hükümler

Bu tablo, ISO'nun yayımladığı değişiklik özetine dayanmaktadır. Standardın bütün maddelerini karşılaştıran ayrıntılı bir değişiklik tablosu değildir.

3. Liderlik, Kalite Kültürü ve Etik Davranış

ISO 9001:2026'nın dikkat çeken yönlerinden biri, kalite kültürü ve etik davranışın liderlikle birlikte değerlendirilmesidir.

Kalite yönetim sisteminin başarısı yalnızca kalite departmanının faaliyetlerine bağlı değildir. Üst yönetimin kararları, kuruluşun çalışma biçimi, çalışanların sorumlulukları ve kaliteye verilen önem de sistemin etkinliğini doğrudan etkiler.

Örneğin bir elektrik panosu üreticisinde kalite yalnızca ürünün son testlerden geçmesi anlamına gelmez. Tasarım doğrulaması, malzeme seçimi, tedarikçi kontrolü, üretim süreçleri, test kayıtları ve müşteriye verilen teknik bilgilerin doğruluğu da kalite yönetiminin parçalarıdır.

Bu kapsamda kuruluşların üst yönetimlerinin;

•    Kalite hedeflerini kuruluşun stratejik yönüyle ilişkilendirmesi,
•    Çalışanların kalite sorumluluklarını benimsemesini desteklemesi,
•    Teknik uygunsuzlukların gizlenmeden raporlanabileceği bir çalışma ortamı oluşturması,
•    Kalite kararlarında etik davranışa önem vermesi

uygun uygulamalar olacaktır.

Buradaki önemli ayrım şudur: Bu örnekler, yeni standardın hükümlerinden doğrudan alınmış ifadeler değil, ISO'nun açıkladığı kalite kültürü yaklaşımının elektrik sektöründeki uygulama yorumlarıdır.

4. Riskler ve Fırsatlar Artık Daha Açık Biçimde Ayrılıyor

ISO 9001:2015 ile kalite yönetiminde risk temelli düşünme yaklaşımı önemli bir yer kazanmıştı.

ISO 9001:2026 ise riskler ile fırsatların birbirinden daha açık biçimde ayrılmasına odaklanmaktadır.

Risk, kalite yönetim sisteminin amaçlanan sonuçlarına ulaşmasını olumsuz etkileyebilecek belirsizliklerle ilişkilidir.


Fırsat ise kuruluşun süreçlerini, performansını ve kalite sonuçlarını iyileştirebilecek olumlu gelişmelerin değerlendirilmesiyle ilişkilidir.

Elektrik sektöründen örnekler:



Bu yaklaşım, kuruluşların yalnızca olumsuz olayları önlemeye değil, süreçlerini geliştirecek fırsatları da planlı biçimde değerlendirmesine yardımcı olabilir.

5. Değişiklik Yönetiminin Önemi Artıyor

Elektrik ve enerji sektörlerinde teknolojiler, teknik standartlar, ürünler ve mevzuat sürekli değişmektedir.

Yeni standartta öne çıkarılan değişiklik yönetimi, kuruluşların bu gelişmeleri kalite yönetim sistemleriyle ilişkili olarak değerlendirmesini gerektirir.

Örneğin;
•    Elektrik tesisatında yeni bir teknik standardın uygulanmaya başlanması,
•    Bir elektrik panosunun tasarımında veya bileşenlerinde değişiklik yapılması,
•    Yeni bir üretim teknolojisine geçilmesi,
•    Bir otomasyon sisteminde yazılım güncellemesi gerçekleştirilmesi,
•    Tedarikçi veya kritik malzeme değiştirilmesi

gibi durumlarda değişikliğin ürün kalitesi, prosesler, çalışan yetkinliği, testler ve kayıtlar üzerindeki etkileri değerlendirilmelidir.

Özellikle elektrik mühendisliği uygulamalarında değişiklik yönetimi, teknik uygunluk ve güvenlik süreçleriyle birlikte ele alınmalıdır.

Ancak ISO 9001 belgelendirmesi tek başına bir ürünün veya elektrik tesisatının ilgili güvenlik standartlarına uygun olduğunu göstermez. Bu uygunluğun ilgili ürün, tesisat ve güvenlik standartlarına göre ayrıca sağlanması gerekir.

6. Diğer ISO Yönetim Sistemleriyle Entegrasyon Kolaylaşıyor

ISO 9001:2026, diğer ISO yönetim sistemi standartlarıyla daha iyi uyum sağlanmasını hedeflemektedir.

Elektrik ve enerji sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlar açısından bu durum özellikle önemlidir. Çünkü birçok kuruluş kalite yönetiminin yanında çevre, iş sağlığı ve güvenliği, enerji ve bilgi güvenliği yönetim sistemlerini birlikte uygulamaktadır.

Örneğin bir enerji tesisinde aşağıdaki sistemler bütünleşik olarak yönetilebilir:



Bütünleşik yönetim sistemleri sayesinde ortak süreçler, iç tetkikler, dokümantasyon, yönetimin gözden geçirmesi ve iyileştirme faaliyetleri daha koordineli yürütülebilir.

Bununla birlikte her yönetim sisteminin kendine özgü gereksinimleri karşılanmaya devam edilmelidir.

7. Yeni Ek A – Gereksinimlerin Daha Açık Yorumlanması

ISO Teknik Komitesi ISO/TC 176/SC 2'nin 28 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre, yeni baskıda önemli bir diğer yenilik Ek A'nın (Annex A) eklenmesidir.

Bu ek, temel terimlerin ve gereksinimlerin amaçlarının daha açık anlaşılmasını desteklemektedir. 
 
Bu gelişme özellikle kalite yöneticileri, danışmanlar, iç tetkikçiler ve belgelendirme kuruluşları açısından önem taşımaktadır.

Standart gereksinimlerinin farklı kuruluşlarda daha tutarlı yorumlanması, gereksiz dokümantasyonun azaltılması ve kalite yönetim sisteminin etkinliğine odaklanılması bakımından fayda sağlayabilir.

8. ISO 9001:2015 Belgeleri Ne Zamana Kadar Geçerli?

ISO 9001:2026'nın yayımlanması, mevcut ISO 9001:2015 belgelerinin yayımlanma tarihinde otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmemektedir.
ISO/TC 176/SC 2 ve Global ACI tarafından yayımlanan geçiş açıklamalarında, belgelendirilmiş kuruluşlar için geçişin tamamlanacağı son tarih 30 Eylül 2029 olarak belirtilmektedir. 
 

Kaynak: ISO/TC 176/SC 2 – ISO 9001:2026 Transition Guidance, Eylül 2026. 
 


Mevcut belgeli kuruluşlar geçişlerini planlı gözetim tetkiki, yeniden belgelendirme tetkiki veya ayrı bir geçiş tetkiki kapsamında gerçekleştirebilir.

Kuruluşların geçiş tarihini son güne bırakmadan belgelendirme kuruluşlarıyla birlikte planlamaları önemlidir.

9. ISO'nun Yayımladığı Geçiş Hazırlık Rehberi Kuruluşlara Ne Öneriyor?

ISO tarafından yayımlanan ve makalenin hazırlanmasında yararlanılan ISO 9001:2026 – Transition and Readiness Cheatsheet belgesinde, kuruluşların geçiş öncesinde gerçekleştirmesi önerilen çalışmalar açıklanmaktadır.

Bu öneriler aşağıdaki uygulama kontrol listesiyle özetlenebilir.

ISO 9001:2026 hazırlık kontrol listesi

☐ Yeni baskıdaki liderlik, kalite kültürü, etik davranış, risk ve fırsat ayrımı ile değişiklik yönetimi konularını incelemek
☐ Üst yönetimi, süreç sahiplerini, kalite personelini, iç tetkikçileri ve operasyon ekiplerini bilgilendirmek
☐ Mevzuat, tedarik zinciri, sürdürülebilirlik, ürünler, hizmetler ve iş gücü açısından kuruluşun bağlamını yeniden değerlendirmek
☐ İlgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerini gözden geçirmek
☐ Kalite hedeflerinin güncellenmesine ihtiyaç olup olmadığını değerlendirmek
☐ Süreçlerin etkinliğini ve birbirleriyle etkileşimini incelemek
☐ Geçiş için gereken bilgi ve verilerde eksiklik olup olmadığını belirlemek
☐ Diğer yönetim sistemleriyle entegrasyonu gözden geçirmek
☐ Belgelendirme kuruluşuyla geçiş takvimini görüşmek
☐ Sorumluları ve kilometre taşlarını içeren geçiş planı hazırlamak

Kaynak: ISO 9001:2026 Transition and Readiness Cheatsheet, sayfa 1–2.

ISO, küçük işletmelerin geçiş çalışmalarını kendi büyüklüklerine, faaliyetlerine ve kuruluş bağlamlarına uygun yürütmelerini; gereksiz karmaşıklıktan kaçınmalarını da önermektedir.

10. Elektrik ve Enerji Sektöründeki Kuruluşlar İçin Uygulama Önerileri


Elektrik sektöründe kalite yönetim sistemleri yalnızca üretim süreçlerinde değil, mühendislik ve teknik hizmetlerin tamamında önem taşımaktadır.

ISO 9001:2026'ya geçiş çalışmaları sırasında aşağıdaki konuların öncelikli değerlendirilmesi önerilmektedir.

Elektrik proje ve taahhüt kuruluşları: Proje revizyonları, güncel standartların takibi, saha değişiklikleri, malzeme onayları, test ve kabul kayıtlarının yönetimi.

Elektrik panosu ve ekipman üreticileri: Tasarım doğrulaması, tedarikçi yeterliliği, malzeme izlenebilirliği, üretim kontrolü, rutin doğrulamalar ve uygunsuzlukların yönetimi.

Alçak Gerilim (AG), Orta Gerilim (OG) ve Yüksek Gerilim (YG) Elektromekanik Sanayiindeki Tüm İmalatlar: Elektrik panoları, transformatörler, şalt cihazları, kesiciler, ayırıcılar, kablolar, bara sistemleri, koruma ve kontrol cihazları, elektromekanik ekipmanlar ve bunların bileşenlerinin tasarım, üretim, montaj, test ve kalite kontrol süreçleri. Bu kapsamda teknik standartlara uygunluk, tedarikçi ve malzeme kontrolü, üretim süreçlerinin izlenebilirliği, değişiklik yönetimi, rutin ve tip testleri, uygunsuzlukların yönetimi ve sürekli iyileştirme faaliyetlerinin değerlendirilmesi.

Enerji üretim ve dağıtım kuruluşları: Kritik ekipmanların tedariki, bakım süreçleri, hizmet sürekliliği, teknik personel yetkinliği ve işletme değişikliklerinin yönetimi.

Otomasyon ve dijital sistem kuruluşları: Yazılım sürüm kontrolü, değişikliklerin doğrulanması, müşteri gereksinimlerinin izlenmesi ve teknik kayıtların bütünlüğü.

Bakım, test ve teknik hizmet kuruluşları: Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu, personel yetkinliği, raporların doğruluğu, hizmet süreçlerinin izlenebilirliği ve müşteri şikâyetlerinin değerlendirilmesi.

Bu çalışmalar yeni standardın elektrik sektörüne özel ilave hükümleri olarak değil, kalite yönetim sisteminin sektörel uygulama örnekleri olarak değerlendirilmelidir.

11. Türkiye'deki Kuruluşlar Açısından Değerlendirme

ISO 9001:2026'nın uluslararası düzeyde yayımlanması ile standardın Türkiye'de TSE tarafından ulusal standart olarak kabul edilmesi ve akredite belgelendirme uygulamalarına geçilmesi birbirinden ayrı süreçlerdir.

Bu nedenle kuruluşların;

•    TSE tarafından yayımlanan güncel ulusal standart kayıtlarını,
•    TÜRKAK ve ilgili akreditasyon kuruluşlarının geçiş duyurularını,
•    Çalıştıkları belgelendirme kuruluşlarının geçiş programlarını,
•    Sözleşme ve teknik şartnamelerde yer alan ISO 9001 atıflarını

takip etmeleri gerekmektedir.

Önemli not: Bu makalede ISO 9001:2026'nın uluslararası yayımı doğrulanmıştır. TS EN ISO 9001:2026 adıyla Türkiye'deki ulusal kabul durumu ve TÜRKAK'ın ülkeye özgü geçiş duyurusu ayrıca doğrulanmadığından, bunların tamamlandığı yönünde bir değerlendirme yapılmamıştır.

Sonuç

ISO 9001:2026, kalite yönetim sistemlerinin temel yapısını koruyarak kuruluşların değişen işletme koşullarına daha etkin uyum sağlamasına yönelik bir güncellemedir.

Yeni baskı; kalite kültürünün güçlendirilmesi, üst yönetimin sorumluluğu, etik davranış, risk ve fırsatların daha açık değerlendirilmesi ve yönetim sistemlerinin bütünleştirilmesi açısından önem taşımaktadır.

Elektrik ve enerji sektöründeki kuruluşlar için bu güncelleme, mevcut kalite yönetim sistemlerini yalnızca belgelendirme amacıyla değil; mühendislik süreçlerini, teknik uygunluğu, üretim ve hizmet kalitesini geliştirmek amacıyla da yeniden değerlendirme fırsatı sunmaktadır.

ISO 9001:2015 belgeli kuruluşların 30 Eylül 2029 tarihine kadar geçişlerini tamamlamaları gerektiği dikkate alındığında, yeni standardın incelenmesine ve geçiş hazırlıklarına şimdiden başlanması uygun olacaktır.

Kaynaklar:

1.    ISO – ISO 9001:2026, Quality management systems — Requirements. Resmî standart sayfası. ISO 9001:2026
2.    ISO – ISO launches update to world's most widely used quality management standard for a new era of business. 16 Eylül 2026. 
3.    ISO/TC 176/SC 2 – ISO 9001:2026 has been released! 28 Eylül 2026. Değişiklikler ve geçiş takvimi. 
4.    Global ACI – Transition Requirements for ISO 9001:2026. 16 Eylül 2026. 
5.    ISO 9001:2026 – Transition and Readiness Cheatsheet. ISO tarafından yayımlanan iki sayfalık geçiş hazırlık rehberi. Kullanıcının sağladığı belge.
6.    ISO 9001:2026 – Kalite Yönetim Sistemleri — Gereksinimler. ISO resmî standart sayfasının 8 Ekim 2026 tarihli dört sayfalık çıktısı. Kullanıcının sağladığı belge.

Editoryal not: Ekli belgeler standardın tam 36 sayfalık normatif metnini içermemektedir. Bu nedenle makale, ISO'nun resmî açıklamaları, geçiş rehberi ve yayımlanmış geçiş takvimine dayandırılmış; güncellenen standardın diğer madde bazlı tüm gerekililikler eklenmemiştir.Standardı satın alınarak  tüm maddelerin gerekililiklerini incelemelisiniz.