×

Alçak Gerilim Elektroteknik Ürünlerde Tutuşma ve Yangın Olasılığına İlişkin Güç ve Enerji Seviyeleri Kılavuzu IEC 60695-1-14:2026 Yayımlandı


Alçak Gerilim Elektroteknik Ürünlerde
Tutuşma ve Yangın Olasılığına İlişkin Güç ve Enerji Seviyeleri Kılavuzu
IEC 60695-1-14:2026 Yayımlandı


Sabri Günaydın

 
[Yayım Tarihi: 20 Kasım 2026]


Giriş

Elektrik ve elektronik ürünlerde yangın güvenliği, yalnızca kullanılan malzemelerin yanıcılık özelliklerine değil, elektriksel güç, enerji miktarı ve enerjinin açığa çıkma süresine de bağlıdır.

Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC), alçak gerilim elektroteknik ürünlerde tutuşma ve yangın olasılığıyla ilişkili farklı güç ve enerji seviyelerine yönelik IEC 60695-1-14:2026 standardını Ekim 2026'da yayımlamıştır.

IEC TC 89 (Yangın Tehlikesi Deneyleri Teknik Komitesi) tarafından hazırlanan standart, elektriksel enerjinin ısıya dönüşmesi sonucu oluşabilecek tutuşma tehlikelerinin değerlendirilmesinde ürün standartlarını hazırlayan teknik komitelere rehberlik etmektedir.

Standardın İngilizce başlığı:
Fire hazard testing – Part 1-14: Guidance on the different levels of power and energy related to the probability of ignition and fire in low voltage electrotechnical products.

Türkçe karşılığı:
Yangın Tehlikesi Deneyleri – Bölüm 1-14: Alçak Gerilim Elektroteknik Ürünlerde Tutuşma ve Yangın Olasılığıyla İlişkili Farklı Güç ve Enerji Seviyelerine İlişkin Kılavuz.

1. Standardın Amacı ve Kapsamı

IEC 60695-1-14:2026, alçak gerilim elektroteknik ürünlerde tutuşmaya ve yangına neden olabilecek elektriksel güç ve enerji seviyeleri hakkında rehberlik sağlar.

Standart, elektrik enerjisinin ısı olarak açığa çıkması sonucunda oluşabilecek tutuşma olasılığının değerlendirilmesine ve uygun yangın tehlikesi koruma önlemlerinin belirlenmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Belge, konutlarda yaygın olarak karşılaşılan normal atmosfer koşullarında kullanılan ürünleri ele almakta; patlayıcı atmosferler gibi özel ortamları kapsamamaktadır.

IEC GUIDE 104 ve ISO/IEC Guide 51 ilkeleri doğrultusunda hazırlanan bu temel güvenlik yayını, öncelikle IEC teknik komitelerinin ürün güvenliği standartlarını hazırlarken kullanmaları için geliştirilmiştir.

2. IEC TS 60695-1-14:2017'den IEC 60695-1-14:2026'ya Geçiş

IEC 60695-1-14:2026, 2017 yılında yayımlanan IEC TS 60695-1-14:2017 Teknik Şartnamesinin yerini almıştır.
2026 baskısı, dokümanın Uluslararası Standart statüsündeki ilk baskısıdır ve teknik revizyon niteliğindedir.

Başlıca değişiklikler şunlardır:

•    Teknik Şartnameden (TS) Uluslararası Standarda (IS) geçiş.

•    Güç/zaman sınırlarına ve enerji sınırlarına dayalı sınıflandırmaların hangi durumlarda kullanılabileceğinin daha açık açıklanması.

•    Normatif referansların güncellenmesi.

Bu değişiklikler, elektriksel güç ve enerji kaynaklarının tutuşma potansiyelinin değerlendirilmesinde daha açık bir teknik çerçeve sunmaktadır.

3. Elektriksel Güç ve Enerji Kaynaklarının Sınıflandırılması

Standardın 5. maddesinde elektriksel güç ve enerji kaynakları, tutuşma oluşturma olasılıklarına göre üç sınıfta ele alınmaktadır.

Sınıf       Tutuşma olasılığı
Sınıf 1    Tutuşmaya neden olması olası olmayan kaynaklar
Sınıf 2    Tutuşmaya neden olabilecek kaynaklar
Sınıf 3    Bir arıza durumunda tutuşma ve ardından yangın oluşturması muhtemel kaynaklar

Bu sınıflandırma, ürünün tamamının yangın riskini değil, değerlendirilen elektriksel güç ve enerji kaynağının tutuşma potansiyelini ifade etmektedir.

3.1. Güç ve Zaman Sınırlarına Göre Değerlendirme

Standardın Şekil 1'inde, elektriksel güç ve bu gücün uygulanma süresine göre sınıflandırma gösterilmektedir.
Bu yaklaşımda 15 W / 3 saniye ve 100 W / 5 saniye sınırları kullanılmaktadır.

Ancak standart, bu güç ve zaman değerlerinin temsil ettiği toplam enerji miktarlarının her durumda tek bir değerle ifade edilemediğini, bazı durumlarda ise sınırsız olabildiğini belirtmektedir.

Dolayısıyla güç ve zaman sınırlarına dayalı sınıflandırma, her durumda sabit enerji miktarlarına karşılık gelmemektedir.

3.2. Enerji Sınırlarına Göre Değerlendirme

Standardın 5.5 maddesinde, tanımlanmış enerji miktarlarına dayalı bir sınıflandırma sisteminin daha uygun olabileceği belirtilmektedir.

Şekil 2'de örnek olarak verilen enerji sınırları, 15 W / 3 saniye ve 100 W / 5 saniye değerleriyle uyumlu olacak şekilde seçilmiştir.

15 W × 3 s = 45 J

100 W × 5 s = 500 J


Buna göre enerji seviyeleri üç sınıfta değerlendirilmektedir:

Sınıf      Enerji sınırı            Açıklama
Sınıf 1    E ≤ 45 J                 Tutuşmanın olası görülmediği bölge
Sınıf 2    45 J < E ≤ 500 J    Tutuşmanın meydana gelebileceği bölge
Sınıf 3    E > 500 J            Arıza durumunda tutuşmanın ve ardından yangının oluşmasının muhtemel olduğu bölge

Burada elektriksel enerji, sabit güç koşullarında E = P × t bağıntısıyla hesaplanabilir.

Enerji sınırlarına dayalı bu yaklaşım, güç ve zaman değerlerinin temsil ettiği enerji miktarlarının farklılaşmasından kaynaklanan belirsizlikleri azaltmayı amaçlamaktadır.

Önemli: Şekil 2'deki sınıflandırma, standartta örnek olarak sunulmaktadır. Bu yaklaşım, bütün elektroteknik ürünlerde aynı enerji sınırlarının doğrudan ve zorunlu olarak uygulanacağı anlamına gelmemektedir. Uygun sınıflandırma ve koruma önlemleri, ilgili ürünün özellikleri ve yangın senaryosu dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

4. Yangın Güvenliğinde Temel Yaklaşım

IEC 60695 standart  serisinin temel amacı, elektroteknik ürünlerden kaynaklanabilecek yangınların sayısını veya yangınların sonuçlarını azaltarak can ve mal güvenliğini artırmaktır.

Bu amaç doğrultusunda iki temel yaklaşım benimsenmektedir:

Tutuşmanın önlenmesi: Elektrik enerjisiyle beslenen bileşenlerin tutuşmaya neden olmasının önlenmesi ve tutuşma meydana gelirse oluşan yangının mümkün olduğunca ürün muhafazası içerisinde sınırlandırılması.

Yangının etkilerinin azaltılması: Alevlerin ürün muhafazasının dışına yayılmasının ve ısı, duman, zehirli veya korozif yanma ürünlerinin zararlı etkilerinin azaltılması.

Ürün tasarımında normal çalışma koşullarının yanı sıra makul ölçüde öngörülebilir yanlış kullanım, arıza ve bozulma durumları da dikkate alınmalıdır.

Amaç, yangın riskini tolere edilebilir bir düzeye indirmektir.

5. Ürün Güvenliği Standartları Açısından Önemi

IEC 60695-1-14:2026, öncelikle ürün güvenliği standartlarını hazırlayan teknik komitelere yönelik bir rehberdir.
Standart, elektriksel güç ve enerji kaynaklarının tutuşma potansiyelini değerlendirerek uygun yangın tehlikesi koruma önlemlerinin belirlenmesine yardımcı olmaktadır.

Ancak tutuşma ve yangın olasılığı, ürünün yapısına ve olası yangın senaryosuna büyük ölçüde bağlıdır.

Bu nedenle hangi koruma önlemlerinin uygun olduğuna karar verme sorumluluğu ilgili ürün komitesindedir.

Standardın gerekleri, deney yöntemleri veya deney koşulları, ilgili ürün güvenliği standardında açıkça atıf yapılmadıkça veya bu standarda dahil edilmedikçe doğrudan uygulanmaz.

Dolayısıyla IEC 60695-1-14:2026'nın yayımlanması, bütün alçak gerilim elektroteknik ürünler için otomatik olarak yeni bir deney veya belgelendirme zorunluluğu getirmemektedir.

6. IEC 60695 Serisindeki Diğer Standartlarla İlişkisi

IEC 60695-1-14:2026, özellikle IEC 60695-1-10 ve IEC 60695-1-11 standartlarıyla birlikte kullanılmak üzere hazırlanmıştır.

Standart                Konusu

IEC 60695-1-10    Yangın tehlikesinin değerlendirilmesi – Genel kılavuz
IEC 60695-1-11    Yangın tehlikesinin değerlendirilmesi
IEC 60695-1-12    Yangın güvenliği mühendisliği
IEC 60695-1-14    Tutuşma ve yangın olasılığıyla ilişkili güç ve enerji seviyeleri

IEC 60695-1-14, bu standartların oluşturduğu yangın güvenliği değerlendirme çerçevesini elektriksel güç ve enerji kaynaklarının tutuşma potansiyeli yönünden tamamlamaktadır.

7. Normatif Referanslar

IEC 60695-1-14:2026 standardında aşağıdaki normatif referanslar bulunmaktadır:

•    IEC 60335-1:2020 – Ev ve benzeri yerlerde kullanılan elektrikli cihazların güvenliği.
•    IEC 60695-1-10 – Yangın tehlikesinin değerlendirilmesi için genel kılavuz.
•    IEC 60695-1-11 – Yangın tehlikesinin değerlendirilmesi.
•    IEC 60695-4:2021 – Yangın deneylerine ilişkin terminoloji.
•    IEC 60695-11-10:2013 – 50 W yatay ve düşey alev deney yöntemleri.
•    IEC 62368-1:2023 – Ses/video, bilgi ve iletişim teknolojisi donanımlarının güvenliği.
•    ISO 13943:2017 – Yangın güvenliği terimleri.

Sonuç

IEC 60695-1-14:2026, alçak gerilim elektroteknik ürünlerde tutuşma ve yangın olasılığıyla ilişkili elektriksel güç ve enerji seviyelerinin değerlendirilmesine yönelik güncel bir uluslararası güvenlik standardıdır.

2017 tarihli Teknik Şartnamenin Uluslararası Standart statüsüne geçirilmesi, güç/zaman ve enerji sınırlarına dayalı sınıflandırmaların açıklığa kavuşturulması ve normatif referansların güncellenmesi, 2026 baskısının başlıca yenilikleridir.

Standardın özellikle vurguladığı husus, tutuşma olasılığının değerlendirilmesinde elektriksel güç ve sürenin yanı sıra açığa çıkabilecek enerji miktarının da dikkate alınmasıdır.

Elektriksel yangın güvenliği; güç, enerji, süre, ürün tasarımı ve olası arıza koşullarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

IEC 60695-1-14:2026, bu değerlendirmeler için ürün güvenliği standartlarını hazırlayan teknik komitelere rehberlik etmektedir.
________________________________________
Kaynaklar
1.    IEC 60695-1-14:2026, Edition 1.0, Ekim 2026. Fire hazard testing – Part 1-14: Guidance on the different                levels of power and energy related to the probability of ignition and fire in low voltage electrotechnical products.
2.    IEC TS 60695-1-14:2017, önceki Teknik Şartname.
3.    IEC 60695-1-10, IEC 60695-1-11 ve IEC 60695-1-12.
4.    IEC GUIDE 104 ve ISO/IEC Guide 51.

Kaynak: Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) – IEC Webstore

Editör notu: Makale, IEC 60695-1-14:2026 standardının gönderilen resmî ön izleme dosyası ve Madde 5.5'in özgün açıklamaları esas alınarak hazırlanmıştır. IEC Şekil 1 ve Şekil 2 kullanılmamış, bunların temel teknik içeriği kısa açıklamalarla aktarılmıştır.

 
Paylaş:
E-BÜLTEN KAYIT
Güncel makalelerimizden haberdar olmak için e-bültene kayıt olun!
Sosyal Medyada Bizi Takip Edin!
E-Bülten Kayıt