ETİK
KÜLTÜR & SANAT
Yıldırımdan Korunmada Güncel IEC 62305 Standardının Farklılıkları Bölüm-4
Yıldırımdan Korunmada Güncel IEC 62305 Standardının Farklılıkları Bölüm-4
IEC 62305-4:2024 Yapı İçindeki Elektrik ve Elektronik Sistemler ve SPM
.png)
Editör
ETP Yıldırımdan Korunma Çalışma Grubu
Yalçın Tezcan
ETP Yıldırımdan Korunma Çalışma Grubu
Yalçın Tezcan
[Yayım Tarihi: 9 Ekim 2026)
Özet
IEC 62305-4:2024, yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemlerin yıldırım elektromanyetik darbesi (LEMP) etkilerine karşı korunmasını ele alır. IEC webstore sayfasında üçüncü baskının 2010 tarihli ikinci baskıyı iptal ederek yerine geçtiği, teknik revizyon niteliğinde olduğu ve yapı içindeki elektrik-elektronik sistemlerde LEMP nedeniyle oluşabilecek kalıcı arızaların azaltılması için aşırı gerilim koruma önlemleri (SPM)tasarımı, kurulumu, muayenesi, bakımı ve testi hakkında bilgi verdiği belirtilmektedir.[1]
Edition 3’ün IEC 62305-4 açısından en önemli farkları;PV tesisatlarında akım paylaşımı,karmaşık sistemlerde modelleme ile akım paylaşımı,ayırma mesafesi ve SPD korumalı tesislerde indüklenen gerilimler,sistem düzeyinde davranış testleri,SPM uygulanması ve yönetimi,yeni eklerveentegre topraklama sistemi yaklaşımı olarak özetlenebilir. Bu makalede söz konusu değişiklikler, düşük gerilim güç sistemleri, telekomünikasyon hatları, PV sistemleri ve kritik iç sistem sürekliliği açısından değerlendirilmektedir.
IEC 62305-4’ün Serideki Yeri
IEC 62305-1 genel ilkeleri, IEC 62305-2 risk yönetimini ve IEC 62305-3 fiziksel hasar ile can güvenliği önlemlerini ortaya koyarken, IEC 62305-4 yapı içindeki sistemlerin işlevsel sürekliliğine odaklanır. Modern yapılarda yangın algılama, otomasyon, güvenlik, haberleşme, veri işleme, enerji izleme, acil anons, bina yönetim sistemi ve üretim kontrol altyapısı elektriksel olarak birbirine bağlıdır. Bu nedenle yıldırımın neden olduğu geçici aşırı gerilim, indüklenen gerilim veya kısmi yıldırım akımı, yapıda fiziksel hasar oluşmasa bile kritik sistemleri devre dışı bırakabilir.
Özet
IEC 62305-4:2024, yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemlerin yıldırım elektromanyetik darbesi (LEMP) etkilerine karşı korunmasını ele alır. IEC webstore sayfasında üçüncü baskının 2010 tarihli ikinci baskıyı iptal ederek yerine geçtiği, teknik revizyon niteliğinde olduğu ve yapı içindeki elektrik-elektronik sistemlerde LEMP nedeniyle oluşabilecek kalıcı arızaların azaltılması için aşırı gerilim koruma önlemleri (SPM)tasarımı, kurulumu, muayenesi, bakımı ve testi hakkında bilgi verdiği belirtilmektedir.[1]
Edition 3’ün IEC 62305-4 açısından en önemli farkları;PV tesisatlarında akım paylaşımı,karmaşık sistemlerde modelleme ile akım paylaşımı,ayırma mesafesi ve SPD korumalı tesislerde indüklenen gerilimler,sistem düzeyinde davranış testleri,SPM uygulanması ve yönetimi,yeni eklerveentegre topraklama sistemi yaklaşımı olarak özetlenebilir. Bu makalede söz konusu değişiklikler, düşük gerilim güç sistemleri, telekomünikasyon hatları, PV sistemleri ve kritik iç sistem sürekliliği açısından değerlendirilmektedir.
IEC 62305-4’ün Serideki Yeri
IEC 62305-1 genel ilkeleri, IEC 62305-2 risk yönetimini ve IEC 62305-3 fiziksel hasar ile can güvenliği önlemlerini ortaya koyarken, IEC 62305-4 yapı içindeki sistemlerin işlevsel sürekliliğine odaklanır. Modern yapılarda yangın algılama, otomasyon, güvenlik, haberleşme, veri işleme, enerji izleme, acil anons, bina yönetim sistemi ve üretim kontrol altyapısı elektriksel olarak birbirine bağlıdır. Bu nedenle yıldırımın neden olduğu geçici aşırı gerilim, indüklenen gerilim veya kısmi yıldırım akımı, yapıda fiziksel hasar oluşmasa bile kritik sistemleri devre dışı bırakabilir.
IEC 62305-4’ün Serideki Yeri
IEC 62305-1 genel ilkeleri, IEC 62305-2 risk yönetimini ve IEC 62305-3 fiziksel hasar ile can güvenliği önlemlerini ortaya koyarken, IEC 62305-4 yapı içindeki sistemlerin işlevsel sürekliliğine odaklanır. Modern yapılarda yangın algılama, otomasyon, güvenlik, haberleşme, veri işleme, enerji izleme, acil anons, bina yönetim sistemi ve üretim kontrol altyapısı elektriksel olarak birbirine bağlıdır. Bu nedenle yıldırımın neden olduğu geçici aşırı gerilim, indüklenen gerilim veya kısmi yıldırım akımı, yapıda fiziksel hasar oluşmasa bile kritik sistemleri devre dışı bırakabilir.
SPM Kavramının Güncel Yorumu
SPM, yıldırım elektromanyetik darbesinin yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemlerde kalıcı arıza oluşturmasını önlemeye veya azaltmaya yönelik bütünleşik önlemlerdir. Bu önlemler yalnızca SPD kullanımından ibaret değildir. Ekranlama, kablo güzergâhı düzeni, eşpotansiyel bağlantı, topraklama, ayırma mesafesi, zon yaklaşımı, koordineli SPD seçimi ve bakım/denetim süreçleri birlikte ele alınmalıdır.
IEC webstore sayfasındaki açıklama, IEC 62305-4:2024’ün SPM’nin tasarım, kurulum, muayene, bakım ve test süreçlerine odaklandığını belirtmektedir.[1] Bu ifade, SPM’nin yalnızca proje çiziminde yer alan bir çözüm değil, tesis ömrü boyunca yönetilmesi gereken bir koruma sistemi olduğunu gösterir.
Uygulama açısından sonuç:IEC 62305-4:2024, “panoya SPD koyduk” yaklaşımını yeterli görmeyen, hat türü, topraklama, kablo güzergâhı, ekipman dayanımı, bakım ve test süreçlerini birlikte ele alan bir sistem mühendisliği yaklaşımını güçlendirmektedir.
PV Tesisatlarında Akım Paylaşımı ve SPD Tasarımı
Edition 3’te öne çıkan başlıklardan biri, PV tesisatları için akım paylaşımı konusudur. Kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda, küçük ve büyük PV tesisatları için yıldırım akımının metal yapı, DC hatlar ve SPD üzerinden nasıl paylaştırılabileceğini gösteren örnekler bulunmaktadır. Bu konu, çatı üstü GES uygulamalarının yaygınlaşması nedeniyle Türkiye açısından da son derece önemlidir..png)
PV sistemlerinde LPS ile PV metal konstrüksiyonu, DC kablolar, inverterler ve AC bağlantı noktaları arasındaki ilişki dikkatle değerlendirilmelidir. Ayırma mesafesi sağlanabiliyorsa izole yaklaşım tercih edilebilir; sağlanamıyorsa eşpotansiyel bağlantı ve uygun SPD boyutlandırması zorunlu hale gelir. DC SPD seçimi, yalnızca çalışma gerilimine göre değil, beklenen darbe akımı ve sistem topolojisine göre yapılmalıdır.
.png)
.png)
Topraklama sistemini yalnızca “ölçülen direnç değeri” ile değerlendirmek yeterli değildir. Yıldırım akımı yüksek frekans bileşenleri içerdiği için iletken uzunluğu, bağlantı geometrisi, halka alanları, paralel yollar, metal tesisat sürekliliği ve eşpotansiyel baraların konumu önemlidir. Bu nedenle entegre topraklama sistemi, proje aşamasında elektrik, elektronik, mekanik ve yapı disiplinleri arasında koordinasyon gerektirir.
.png)
Sistem Düzeyinde Davranış Testleri ve Bakım
IEC 62305-4:2024’ün SPM’nin test, muayene ve bakım süreçlerine vurgu yapması önemlidir.[1] Bir SPM tasarımı, kurulumdan sonra zamanla etkisini kaybedebilir. SPD’ler yaşlanabilir, bağlantılar gevşeyebilir, pano revizyonları koruma koordinasyonunu bozabilir, yeni veri hatları eklenebilir veya kablo güzergâhları değişebilir.
Bu nedenle kritik tesislerde SPM yalnızca ilk kabul testinde kontrol edilmemeli, periyodik bakım programına dahil edilmelidir. Özellikle SPD durum göstergeleri, uzaktan izleme kontakları, bağlantı iletkeni uzunlukları, topraklama bağlantıları, ekran sürekliliği ve pano içi revizyonlar düzenli olarak kontrol edilmelidir.
.png)
Yeni Ekler ve Uygulama Rehberliği
IEC webstore sayfasında IEC 62305-4:2024’ün üçüncü baskı olarak teknik revizyon olduğu belirtilmektedir.[1] Kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda ise yeni baskıda Ek E, Ek F, Ek G ve Ek H gibi uygulama rehberliği sağlayan eklerin bulunduğu ifade edilmektedir. Bu ekler, özellikle karmaşık sistemlerde modelleme, akım paylaşımı, SPM uygulanması ve koruma önlemlerinin doğrulanması açısından uygulayıcıya daha fazla yönlendirme sağlar.
Bu durum, IEC 62305-4’ün tasarımcılar için daha operasyonel bir standart haline geldiğini gösterir. SPM artık yalnızca teorik koruma zonları ve SPD koordinasyonu ile sınırlı değildir; işletme, bakım, test ve sistem değişikliklerinin yönetimini de kapsayan yaşayan bir mühendislik süreci olarak ele alınmalıdır.
Türkiye’deki Uygulamalara Yansımalar
Türkiye’de çatı üstü PV sistemlerinin, veri merkezlerinin, hastanelerin, endüstriyel otomasyon altyapılarının ve akıllı bina sistemlerinin hızla artması, IEC 62305-4:2024’ün önemini yükseltmektedir. Bu yapılarda yıldırım koruması yalnızca can güvenliği veya yangın önlemi olarak görülürse iç sistem sürekliliği ihmal edilir. Oysa ekonomik kayıpların ve hizmet kesintilerinin önemli bölümü, doğrudan fiziksel hasar olmadan ortaya çıkan elektronik sistem arızalarından kaynaklanabilir.
ETP okuyucuları için özellikle şu uygulama ilkeleri öne çıkar: SPD seçimi hat türü ve darbe akımı paylaşımıyla birlikte yapılmalı; PV sistemlerinde DC, AC ve haberleşme tarafları birlikte korunmalı; kablo güzergâhları elektromanyetik kuplajı azaltacak şekilde düzenlenmeli; topraklama sistemi düşük empedanslı ve entegre bir yapı olarak tasarlanmalı; SPM bakım planı proje teslim dokümanının parçası olmalıdır.
Sonuç
IEC 62305-4:2024, yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemlerin yıldırım elektromanyetik darbesine karşı korunmasında daha bütünleşik, test edilebilir ve işletme odaklı bir yaklaşım getirmektedir. PV tesisatlarında akım paylaşımı, karmaşık sistemlerde modelleme, ayırma mesafesi ile indüklenen gerilim ilişkisi, entegre topraklama sistemi, sistem düzeyinde davranış testleri ve SPM bakım yönetimi, Edition 3’ün en dikkat çekici farklarıdır.
Bu standardın güncel mesajı açıktır:Yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemlerin korunması yalnızca SPD ürün seçimi değildir. Gerçek koruma; LPS, topraklama, eşpotansiyel bağlantı, ekranlama, kablo güzergâhı, SPD koordinasyonu, test ve bakım süreçlerinin birlikte yönetilmesiyle sağlanır. Bu nedenle IEC 62305-4:2024, modern elektrik tesisatlarında yıldırımdan korunma tasarımının en kritik bölümlerinden biri haline gelmiştir.
Kaynaklar
[1]: https://webstore.iec.ch/en/publication/29590 "IEC 62305-4:2024 — Protection against lightning - Part 4: Electrical and electronic systems within structures"
[2]: https://webstore.iec.ch/en/publication/27136 "IEC 62305-1:2024 — Protection against lightning - Part 1: General principles"
[3]: https://webstore.iec.ch/en/publication/33680 "IEC 62305-3:2024 — Protection against lightning - Part 3: Physical damage to structures and life hazard"
[4]: https://www.electropedia.org/ "IEC Electropedia — The World's Online Electrotechnical Vocabulary"
[5]: https://www.elektriktesisatportali.com/elektrik-tesisat-teknik-terimler-sozlugu.html "ETP Elektrik Tesisat Teknik Terimler Sözlüğü"
IEC 62305-1 genel ilkeleri, IEC 62305-2 risk yönetimini ve IEC 62305-3 fiziksel hasar ile can güvenliği önlemlerini ortaya koyarken, IEC 62305-4 yapı içindeki sistemlerin işlevsel sürekliliğine odaklanır. Modern yapılarda yangın algılama, otomasyon, güvenlik, haberleşme, veri işleme, enerji izleme, acil anons, bina yönetim sistemi ve üretim kontrol altyapısı elektriksel olarak birbirine bağlıdır. Bu nedenle yıldırımın neden olduğu geçici aşırı gerilim, indüklenen gerilim veya kısmi yıldırım akımı, yapıda fiziksel hasar oluşmasa bile kritik sistemleri devre dışı bırakabilir.
| Koruma Alanı | IEC 62305-4’teki Karşılığı | Edition 3 ile Öne Çıkan Nokta |
| İç sistem sürekliliği | SPM tasarımı ve yönetimi | Kalıcı arızaların azaltılması ve kullanılabilirlik yaklaşımı güçlenir. |
| Güç ve veri hatları | SPD seçimi ve koordinasyonu | Hat başına akım paylaşımı ve darbe akımı tahsisi daha dikkatli yapılır. |
| PV tesisatları | DC hatlar, metal konstrüksiyon ve SPD | PV sistemleri için akım paylaşımı ve yerleşim ayrıntıları öne çıkar. |
| Karmaşık yapılar | Modelleme ve sistem düzeyi test | Basit formüllerin yetersiz kaldığı durumlarda simülasyon ve doğrulama önem kazanır. |
| Topraklama | Entegre topraklama sistemi | LPS, güç, haberleşme ve iç sistem topraklamaları birlikte değerlendirilir. |
SPM Kavramının Güncel Yorumu
SPM, yıldırım elektromanyetik darbesinin yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemlerde kalıcı arıza oluşturmasını önlemeye veya azaltmaya yönelik bütünleşik önlemlerdir. Bu önlemler yalnızca SPD kullanımından ibaret değildir. Ekranlama, kablo güzergâhı düzeni, eşpotansiyel bağlantı, topraklama, ayırma mesafesi, zon yaklaşımı, koordineli SPD seçimi ve bakım/denetim süreçleri birlikte ele alınmalıdır.
IEC webstore sayfasındaki açıklama, IEC 62305-4:2024’ün SPM’nin tasarım, kurulum, muayene, bakım ve test süreçlerine odaklandığını belirtmektedir.[1] Bu ifade, SPM’nin yalnızca proje çiziminde yer alan bir çözüm değil, tesis ömrü boyunca yönetilmesi gereken bir koruma sistemi olduğunu gösterir.
Uygulama açısından sonuç:IEC 62305-4:2024, “panoya SPD koyduk” yaklaşımını yeterli görmeyen, hat türü, topraklama, kablo güzergâhı, ekipman dayanımı, bakım ve test süreçlerini birlikte ele alan bir sistem mühendisliği yaklaşımını güçlendirmektedir.
PV Tesisatlarında Akım Paylaşımı ve SPD Tasarımı
Edition 3’te öne çıkan başlıklardan biri, PV tesisatları için akım paylaşımı konusudur. Kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda, küçük ve büyük PV tesisatları için yıldırım akımının metal yapı, DC hatlar ve SPD üzerinden nasıl paylaştırılabileceğini gösteren örnekler bulunmaktadır. Bu konu, çatı üstü GES uygulamalarının yaygınlaşması nedeniyle Türkiye açısından da son derece önemlidir.
PV sistemlerinde LPS ile PV metal konstrüksiyonu, DC kablolar, inverterler ve AC bağlantı noktaları arasındaki ilişki dikkatle değerlendirilmelidir. Ayırma mesafesi sağlanabiliyorsa izole yaklaşım tercih edilebilir; sağlanamıyorsa eşpotansiyel bağlantı ve uygun SPD boyutlandırması zorunlu hale gelir. DC SPD seçimi, yalnızca çalışma gerilimine göre değil, beklenen darbe akımı ve sistem topolojisine göre yapılmalıdır.
Karmaşık Sistemlerde Modelleme ile Akım Paylaşımı
Kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda IEC 62305-4’ün karmaşık sistemlerde akım paylaşımı için modelleme yaklaşımına yer verdiği görülmektedir. Büyük yapılarda, endüstriyel tesislerde, veri merkezlerinde, çoklu giriş hattı bulunan komplekslerde veya geniş PV sahalarında yıldırım akımının yalnızca basit oranlarla dağıldığını varsaymak yeterli olmayabilir.
Modelleme yaklaşımı, özellikle topraklama ağı, kablo ekranları, metal borular, kablo tavaları, LPS iniş iletkenleri ve çoklu servis girişleri arasındaki empedans ilişkilerini değerlendirmeye yarar. Yıldırım akımı en düşük empedanslı tek bir yolu değil, mevcut tüm iletken yolları frekans bağımlı empedanslarına göre paylaşabilir. Bu nedenle SPD konumu ve darbe akımı dayanımı, gerçek akım dağılımı varsayımlarıyla uyumlu olmalıdır.
Ayırma Mesafesi ve SPD Korumalı Tesislerde İndüklenen Gerilimler
IEC 62305-4, ayırma mesafesi ile iç sistem koruması arasındaki ilişkiyi daha görünür hale getirir. IEC 62305-3’te fiziksel yan atlamayı önlemek için kullanılan ayırma mesafesi, IEC 62305-4 açısından indüklenen gerilim ve iç sistem arızalarıyla bağlantılıdır. Kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda, SPD korumalı tesislerde beklenen indüklenen gerilimlerin değerlendirilmesi ve SPM tasarımında bu gerilimlerin dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir.
Ayırma mesafesi sağlanamadığında eşpotansiyel bağlantı yapılır; ancak eşpotansiyel bağlantı yapıldığında yıldırım akımının bir bölümü iç tesisat sistemlerine taşınabilir. Bu nedenle “ayırma mesafesi mi, eşpotansiyel bağlantı mı?” kararı, yalnızca mekanik yerleşim kararı değildir. Bu karar, SPD akım dayanımı, kablo güzergâhı, iç ekipman dayanımı ve topraklama sistemi ile birlikte verilmelidir.
Entegre Topraklama Sistemi
Edition 3 kapsamında kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda, yıldırımdan korunma, güç sistemleri, haberleşme sistemleri ve iç elektronik sistemlerin ortak bir entegre topraklama sistemi yaklaşımıyla ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım IEC 62305-4 açısından temel bir prensiptir; çünkü SPM’nin etkinliği büyük ölçüde düşük empedanslı ve iyi düzenlenmiş bir potansiyel dengeleme sistemine bağlıdır.
Kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda IEC 62305-4’ün karmaşık sistemlerde akım paylaşımı için modelleme yaklaşımına yer verdiği görülmektedir. Büyük yapılarda, endüstriyel tesislerde, veri merkezlerinde, çoklu giriş hattı bulunan komplekslerde veya geniş PV sahalarında yıldırım akımının yalnızca basit oranlarla dağıldığını varsaymak yeterli olmayabilir.
Modelleme yaklaşımı, özellikle topraklama ağı, kablo ekranları, metal borular, kablo tavaları, LPS iniş iletkenleri ve çoklu servis girişleri arasındaki empedans ilişkilerini değerlendirmeye yarar. Yıldırım akımı en düşük empedanslı tek bir yolu değil, mevcut tüm iletken yolları frekans bağımlı empedanslarına göre paylaşabilir. Bu nedenle SPD konumu ve darbe akımı dayanımı, gerçek akım dağılımı varsayımlarıyla uyumlu olmalıdır.
Ayırma Mesafesi ve SPD Korumalı Tesislerde İndüklenen Gerilimler
IEC 62305-4, ayırma mesafesi ile iç sistem koruması arasındaki ilişkiyi daha görünür hale getirir. IEC 62305-3’te fiziksel yan atlamayı önlemek için kullanılan ayırma mesafesi, IEC 62305-4 açısından indüklenen gerilim ve iç sistem arızalarıyla bağlantılıdır. Kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda, SPD korumalı tesislerde beklenen indüklenen gerilimlerin değerlendirilmesi ve SPM tasarımında bu gerilimlerin dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir.
Ayırma mesafesi sağlanamadığında eşpotansiyel bağlantı yapılır; ancak eşpotansiyel bağlantı yapıldığında yıldırım akımının bir bölümü iç tesisat sistemlerine taşınabilir. Bu nedenle “ayırma mesafesi mi, eşpotansiyel bağlantı mı?” kararı, yalnızca mekanik yerleşim kararı değildir. Bu karar, SPD akım dayanımı, kablo güzergâhı, iç ekipman dayanımı ve topraklama sistemi ile birlikte verilmelidir.
Entegre Topraklama Sistemi
Edition 3 kapsamında kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda, yıldırımdan korunma, güç sistemleri, haberleşme sistemleri ve iç elektronik sistemlerin ortak bir entegre topraklama sistemi yaklaşımıyla ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım IEC 62305-4 açısından temel bir prensiptir; çünkü SPM’nin etkinliği büyük ölçüde düşük empedanslı ve iyi düzenlenmiş bir potansiyel dengeleme sistemine bağlıdır.
Sistem Düzeyinde Davranış Testleri ve Bakım
IEC 62305-4:2024’ün SPM’nin test, muayene ve bakım süreçlerine vurgu yapması önemlidir.[1] Bir SPM tasarımı, kurulumdan sonra zamanla etkisini kaybedebilir. SPD’ler yaşlanabilir, bağlantılar gevşeyebilir, pano revizyonları koruma koordinasyonunu bozabilir, yeni veri hatları eklenebilir veya kablo güzergâhları değişebilir.
Bu nedenle kritik tesislerde SPM yalnızca ilk kabul testinde kontrol edilmemeli, periyodik bakım programına dahil edilmelidir. Özellikle SPD durum göstergeleri, uzaktan izleme kontakları, bağlantı iletkeni uzunlukları, topraklama bağlantıları, ekran sürekliliği ve pano içi revizyonlar düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Yeni Ekler ve Uygulama Rehberliği
IEC webstore sayfasında IEC 62305-4:2024’ün üçüncü baskı olarak teknik revizyon olduğu belirtilmektedir.[1] Kullanıcı tarafından paylaşılan sunumda ise yeni baskıda Ek E, Ek F, Ek G ve Ek H gibi uygulama rehberliği sağlayan eklerin bulunduğu ifade edilmektedir. Bu ekler, özellikle karmaşık sistemlerde modelleme, akım paylaşımı, SPM uygulanması ve koruma önlemlerinin doğrulanması açısından uygulayıcıya daha fazla yönlendirme sağlar.
Bu durum, IEC 62305-4’ün tasarımcılar için daha operasyonel bir standart haline geldiğini gösterir. SPM artık yalnızca teorik koruma zonları ve SPD koordinasyonu ile sınırlı değildir; işletme, bakım, test ve sistem değişikliklerinin yönetimini de kapsayan yaşayan bir mühendislik süreci olarak ele alınmalıdır.
Türkiye’deki Uygulamalara Yansımalar
Türkiye’de çatı üstü PV sistemlerinin, veri merkezlerinin, hastanelerin, endüstriyel otomasyon altyapılarının ve akıllı bina sistemlerinin hızla artması, IEC 62305-4:2024’ün önemini yükseltmektedir. Bu yapılarda yıldırım koruması yalnızca can güvenliği veya yangın önlemi olarak görülürse iç sistem sürekliliği ihmal edilir. Oysa ekonomik kayıpların ve hizmet kesintilerinin önemli bölümü, doğrudan fiziksel hasar olmadan ortaya çıkan elektronik sistem arızalarından kaynaklanabilir.
ETP okuyucuları için özellikle şu uygulama ilkeleri öne çıkar: SPD seçimi hat türü ve darbe akımı paylaşımıyla birlikte yapılmalı; PV sistemlerinde DC, AC ve haberleşme tarafları birlikte korunmalı; kablo güzergâhları elektromanyetik kuplajı azaltacak şekilde düzenlenmeli; topraklama sistemi düşük empedanslı ve entegre bir yapı olarak tasarlanmalı; SPM bakım planı proje teslim dokümanının parçası olmalıdır.
Sonuç
IEC 62305-4:2024, yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemlerin yıldırım elektromanyetik darbesine karşı korunmasında daha bütünleşik, test edilebilir ve işletme odaklı bir yaklaşım getirmektedir. PV tesisatlarında akım paylaşımı, karmaşık sistemlerde modelleme, ayırma mesafesi ile indüklenen gerilim ilişkisi, entegre topraklama sistemi, sistem düzeyinde davranış testleri ve SPM bakım yönetimi, Edition 3’ün en dikkat çekici farklarıdır.
Bu standardın güncel mesajı açıktır:Yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemlerin korunması yalnızca SPD ürün seçimi değildir. Gerçek koruma; LPS, topraklama, eşpotansiyel bağlantı, ekranlama, kablo güzergâhı, SPD koordinasyonu, test ve bakım süreçlerinin birlikte yönetilmesiyle sağlanır. Bu nedenle IEC 62305-4:2024, modern elektrik tesisatlarında yıldırımdan korunma tasarımının en kritik bölümlerinden biri haline gelmiştir.
Kaynaklar
[1]: https://webstore.iec.ch/en/publication/29590 "IEC 62305-4:2024 — Protection against lightning - Part 4: Electrical and electronic systems within structures"
[2]: https://webstore.iec.ch/en/publication/27136 "IEC 62305-1:2024 — Protection against lightning - Part 1: General principles"
[3]: https://webstore.iec.ch/en/publication/33680 "IEC 62305-3:2024 — Protection against lightning - Part 3: Physical damage to structures and life hazard"
[4]: https://www.electropedia.org/ "IEC Electropedia — The World's Online Electrotechnical Vocabulary"
[5]: https://www.elektriktesisatportali.com/elektrik-tesisat-teknik-terimler-sozlugu.html "ETP Elektrik Tesisat Teknik Terimler Sözlüğü"
Paylaş:
E-BÜLTEN KAYIT
Güncel makalelerimizden haberdar olmak için e-bültene kayıt olun!
Güncel makalelerimizden haberdar olmak için e-bültene kayıt olun!