Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin
Dijital Olarak Hazırlanması ve Elektronik Ortamda Teslimi  
Yönetmelik Taslakları
 ETP Değerlendirme ve Görüş Raporu
Bölüm-3

ETP BIM Çalışma Grubu Adına
Kerem İlhami Buğdaycıoğlu  
(Y. Mimar, Global BIM Manager) 

ETP Çalışma Grupları Adına 
     Sabri Günaydın 
     (Elektrik Mühendisi)

 

[Yayım Tarihi: 30 Nisan 2026]

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliliği Bakanlığımız Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünce "Ulusal e-Proje Yönetim Sistemi"  çalışmaları kapsamında “Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik Taslağı” ve “Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik Taslağı” 11.Şubat 2026   tarihinde görüşe açılmıştı. 

Yönetmelik Taslaklarını indirmek için lütfen tıklayınız. 

Yönetmelik taslakları çalışmaları için Bakanlığımız Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğüne  teşekkür ederiz. 

Yönetmelik taslağı ile ilgili ETP BİM, ETP Elektrik Tesisat, ETP Yangın Güvenliği, ETP Deprem, ETP Yangın Yalıtım çalışma gruplarımızın çalışmaları sonrasında oluşturduğumuz  değerlendirme ve görüş raporumuz  bakanlığımıza  gönderilmiştir. 

Bu raporun hazırlanmasında  önder olan ve raporu hazırlayan  ETP BIM çalışma grubumuzdan Y.Mimar Sn. Kerem İlhami Buğdaycıoğlu'na,  görüş vererek katkı koyan Sn. Prof. Dr. Fatma  Rengin Ünver'e, Sn. Ümit Balaban'a,  Sn. Sabri Günaydın'a ve  ilgili  tüm çalışma grupları üyelerimize  içtenlikle  teşekkür ederiz. 


 

 
Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması ve Elektronik Ortamda Teslimi   Yönetmelik Taslakları  ETP Değerlendirme ve Görüş Raporu
Bölüm-3

 4     E-PYS’NİN CDE OLARAK KURGULANMASI

Taslak e-PYS’yi ağırlıklı olarak bir arşiv ve teslim sistemi gibi ele almaktadır.

Oysa ISO 19650’ye göre CDE bir iş akışıdır ve en az şu aşamaları içermelidir:

•    WIP
•    Shared
•    Published
•    Archive

Bu nedenle e-PYS:

•    yalnızca dosya yüklenen bir portal değil,
•    süreç yöneten,
•    statü kontrol eden,
•    metadata kullanan,
•    versiyon izleyen,
•    bilgi teslimi planlarıyla çalışan

gerçek bir CDE olarak kurgulanması önerilmektedir.

 

5     BIM ROLLERİNİN TANIMLANMAMASI

Taslak ağırlıklı olarak proje müellifi kavramına dayanmaktadır.

ISO 19650 yaklaşımında organizasyon yapısı daha açık tanımlanmalıdır:

•    Atayan Taraf
•    Lider Atanan Taraf
•    Atanan Taraflar
•    Görev Takımları
Bilgi üretimi ve teslimleri MIDP ve TIDP ile planlanmalıdır.

6 HUKUKİ ALTYAPI VE BİLGİ PROTOKOLU 

Taslaklarda BIM süreçleri teknik teslim olarak ele alınmakta; ancak bilgi üretiminin hukuki çerçevesi yeterince tanımlanmamaktadır.

BIM verisi:
•    sözleşmesel bilgi,
•    karar kaydı,
•    fikri mülkiyet unsuru
niteliği taşır.

Bilgi Protokolü (Information Protocol):
•    bilgi sorumluluklarını,
•    veri mülkiyetini,
•    CDE kullanım kurallarını,
•    teslim yükümlülüklerini,
•    revizyon / onay süreçlerini
tanımlamalıdır.

Bu nedenle BEP, MIDP ve Bilgi Protokolü’nün sözleşme ekleri olarak kabul edilmesi önerilmektedir.

5846 sayılı “Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu” kapsamında korunan müelliflik hakları ve bilgi alışverişinde güvenlik ile ilgili yapılacak hukuki çalışmalara göre BIM işleyişi ile ilgili tüm sözleşmelerin oluşturulması ve elektronik ortamda (e-imza gibi) bu sözleşmelerin yansıması uygulamaların hayata geçirilmesi önerilmektedir.

Bu nedenle taslaklar, dijitalleşme hedefi açısından olumlu çok önemli bir adım olarak görülmekle birlikte; BIM yaklaşımını gerçek anlamda bilgi yönetimi, yönetişim ve doğrulama sistemi haline getirecek ikinci bir olgunlaştırma aşamasına ihtiyaç duyduğu değerlendirilmektedir.

7     SONUÇ

Taslak yönetmelikte isimlendirme ve bağlantılı veri organizasyonu yaklaşımı, bugünkü haliyle önemli bir başlangıç olmakla birlikte hâlâ büyük ölçüde mevcut belge ve CAD tabanlı işleyişin dijital ortama aktarımı görünümündedir.

BIM yaklaşımı ise:

•    dosya ve katman yönetiminden daha geniş,
•    yaşam döngüsü boyunca bilgi yönetimine dayalı,
•    metadata, information container, classification, LOIN, BEP ve CDE ilişkisiyle kurulan
bir sistemdir.

Bu nedenle isimlendirme kurgusu:

•    dosya adı,
•    katman adı,
•    sabit kod tabloları
düzleminden çıkarılarak;

•    metadata,
•    information container identification,
•    project information standard,
•    BEP,
•    CDE,
•    classification,
•    LOIN

ile ilişkilendirilen bir bilgi yönetimi mimarisi içinde yeniden düşünülmelidir.

Türkiye’de BIM teslim safhası isimlendirme esasları ve ilgili kod sistemleri, ISO 19650-2 temelli bir Türkiye Ulusal Eki ve proje bilgi standardı yaklaşımı üzerinden kurgulanmalı; yönetmelik prensip koymalı, teknik yapı ise güncellenebilir, erişilebilir ve proje bazında uyarlanabilir bir sistem haline getirilmelidir.

ÖZET ÖNERİ LİSTESİ 

1.    Türkiye’nin BIM’e adaptasyonu ile ilgili stratejik büyük ölçekteki plan çerçevesinde diğer gerekli adımlarla beraber değerlendirilmesi önerilmektedir. 

2.    İsimlendirme ve bağlantılı kod sistemleri doğrudan yönetmelik metninde nihai teknik veri setleri olarak tanımlanmamalıdır.

3.    Mümkünse ISO 19650-2 Türkiye Ulusal Eki hazırlanmalı ve yönetmelik buna atıf yapmalıdır.

4.    Ek-1 proje metaverisi (metadata) olarak görülmelidir.

5.    Metaveriden türetilen Proje Kodu proje özelinde BEP’te tanımlanmalıdır.


6.    Ek-2 ve diğer ilgili yerler, 2018 ve 2021 Ulsual Ek yaklaşımı birlikte dikkate alınarak yeniden kurgulanmalıdır.

7.    “Originator” alanı mutlaka eklenmelidir.

8.    Revizyon bilgisi dosya adından çıkarılmalı, metaveri olarak yönetilmelidir.

9.    “Fonkisyonel Kırılım (Functional Breakdown)” ve “Konumsal/Mekansal Kırılım (Spatial Breakdown)” kavramları isimlendirme sistemine dahil edilmelidir.

10.    Ek-3 “Spatial Breakdown” kapsamında değerlendirilmelidir.

11.    Ek-2, 3 ve 5 için tek bir karakter sınırı olmamalıdır. 

12.    Ek-5 yalnızca Disiplin–Kategori–Açıklama ile sınırlanmamalıdır.

13.    Ek-5 alt kategori, sistem ve tip seviyelerini desteklemelidir.

14.    Tüm eklerdeki tablolar örnek referans tablolar olarak düşünülmelidir.

15.    Kolay anlaşılması için örnekler verilmesi önerilmektedir.

16.    Sınıflandırma sistemi adaptasyonu uzun vadeli hedef olarak ele alınmalıdır.

17.    IFC tabloları ulusal BIM veri sözlüğü yaklaşımı ile ilişkilendirilmelidir.

18.    LOD yerine LOIN benimsenmelidir.

19.    e-PYS gerçek CDE mantığıyla kurgulanmalıdır.

20.    BIM rolleri tanımlanmalı; bilgi teslimleri MIDP/TIDP ile planlanmalıdır.

21.    BEP, MIDP ve Bilgi Protokolü sözleşme ekleri olarak kabul edilmelidir.

22.   BIM işleyişi ile ilgili tüm sözleşmelerin oluşturulması ve elektronik ortamda (e-imza gibi) bu sözleşmelerin yansıması uygulamaların hayata geçirilmesi önerilmektedir.

23.    İngiltere’deki “Information Management Initiative Framework”  (IMI)  (https://imiframework.org/)  web sitesinde göreceğiniz BSI ve Nima (Eski Adıyla UKBIM Alliance) çalışmalarının takip edilerek , IMI çalışmalarına  paralel hareket edilmesini ve ilgili tüm kılavuzların ülkemizde de  benzer şekilde bakanlığımızca yayınlanmasını öneririz.

24.    https://app.morta.io/hub/a690e3a3-aa56-4a14-bb59-887f9c743b31/document/0e0db609-09a6-423d-a2c6-5093e8314f14 

25.    19. BS  8536:2022 Çalışabilirlik için tasarım, üretim ve yapım. Uygulama kılavuzu standardından da yararlanılmasını önemle öneririz.

26.    BIM ile ilgili standartların atıf edileceği ayrı bir maddenin yönetmelik içinde bulunması gerekliliğini önemle öneririz. 

27.    CEN/TR 17654:2021( EN ISO 19650-1 ve -2'ye dayalı olarak Avrupa düzeyinde Bilgi Değişim Gereksinimlerinin (EIR) ve BIM Uygulama Planlarının (BEP) uygulanmasına ilişkin kılavuz. ) standardından yararlanılmasını ve ilgili bölümlerin atıf edilmesini önemle öneririz. 

8     ELEKTRONİK TESLİM TASLAĞI TESPİTLERİ

8.1    e-PYS’nin CDE Olarak Kurgulanması

Taslak e-PYS’yi arşiv sistemi olarak ele almaktadır.

ISO 19650’ye göre CDE bir iş akışıdır:

•    WIP
•    Shared
•    Published
•    Archive
aşamalarını içermelidir.

8.2    BIM Rollerinin Tanımlanmaması

Taslak yalnızca proje müellifi kavramına dayanmaktadır.

ISO 19650 organizasyonu:
•    Atayan Taraf
•    Lider Atanan Taraf
•    Atanan Taraflar
şeklinde tanımlanmalıdır.

Bilgi teslimleri MIDP ve TIDP ile planlanmalıdır.

8.3    HUKUKİ ALTYAPI VE BİLGİ PROTOKOLÜ

Taslaklarda BIM süreçleri teknik teslim olarak ele alınmakta, ancak bilgi üretiminin hukuki çerçevesi tanımlanmamaktadır.

BIM verisi:
•    sözleşmesel bilgi,
•    karar kaydı,
•    fikri mülkiyet unsuru
niteliği taşır.

8.3.1    Bilgi Protokolü (Information Protocol)

Bilgi Protokolü;
•    bilgi sorumluluklarını,
•    veri mülkiyetini,
•    CDE kullanım kurallarını,
•    teslim yükümlülüklerini
tanımlar.

Teslim aşamasında da kullanılmak üzere BEP, MIDP ve Bilgi Protokolü’nün sözleşme ekleri olarak kabul edilmesi, BIM işleyişi ile ilgili tüm sözleşmelerin oluşturulması ve elektronik ortamda (e-imza gibi) bu sözleşmelerin yansıması uygulamaların hayata geçirilmesi önerilmektedir.

9     SONUÇ VE ÖNERİ

Her iki yönetmelik taslağı Türkiye’de dijital inşaat ekosistemine geçiş açısından önemli adımlardır fakat üst düzeyde yapılması gereken Ülke BIM Uygulama Strateji Planı dahilinde diğer adımlarla beraber yürütülmelidir.

Sürdürülebilir BIM dönüşümü için düzenlemelerin:
•    katı kod tablolarından,
•    CAD terminolojisinden,
•    dosya odaklı yaklaşımdan
uzaklaştırılarak;

•    prensip temelli,
•    bilgi yönetimi odaklı,
•    proje ölçeğine uyarlanabilir
bir yapıya dönüştürülmesi önerilmektedir.

Bu doğrultuda yapılacak revizyonların:

•    yeniden iş üretimini azaltacağı,
•    kamu denetim süreçlerini hızlandıracağı,
•    veri sürekliliğini sağlayacağı
ve Türkiye’de gerçek anlamda Dijital İnşaat Ekosistemine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Bu yaklaşım, yönetmelik metninin zaman içinde teknik gelişmelere uyum sağlayabilmesini ve BIM ekosisteminin sektör tarafından birlikte geliştirilmesini mümkün kılacaktır.

Öneri/Teklif Metni

8.2- Projelerin düzenlenmesinde esas alınan proje aşamaları dört başlık altında tanımlanmıştır: 

8.2.1- Avan proje / Ön Tasarım Aşaması: Uygulama projelerinin yapılmasına esas teşkil eden, geçerli imar durumu, yürürlükte bulunan plan, varsa kentsel tasarım projesine göre düzenlenen ve içeriğinde; vaziyet planı, tüm kat planları ve yeterli miktarda kesit ve görünüşleri içeren mimari proje ile taban alanı, katlar alanı (emsal) ve yapı inşaat alanı hesaplarına ilişkin tüm ölçü ve kotları bulunan, gerektiğinde siluetin yer aldığı projeleri ifade eder. Tesisin hangi gereçlerle ve nasıl yapılacağını gösteren açıklama, şema, plan ve resimlerle, bunların düzenlenmesine dayanak olan hesap ve raporlardan oluşan projedir. 

8.2.2- Kesin proje / Kesin Tasarım Aşaması: Kesin tasarım aşamasında onaylanmış ön tasarım çizimlerine uygun olarak çalışmalar yürütülür. Ön tasarım çalışmaları aşamasından sonra meydana gelen değişiklikleri yansıtılması ya da ön tasarım aşamasında prensipleri belirlenmiş bazı teknik özelliklerin detaylandırılması ve kesinleştirilmesi amacıyla hazırlanır. Disiplinler arası koordinasyonun tamamlanmadığı ancak tüm disiplinler için kendi içerisinde uygulanabilir, gerekli ulusal veya uluslararası yönetmeliklere uygunluğun teyit edildiği ve kesinleşmiş tasarımın hazırlandığı, ekipman ve malzeme bilgilerinin tümüyle tanımlandığı aşamadır. 
Ön tasarımda belirtilen tesis gereçleri ve kabul edilmiş ilkelere uygun nitelikteki ayrıntılı açıklama, şema, plan ve resimlerle bunların düzenlenmesine dayanak olan teknik özellikler, hesap, keşif (metraj listesi) ve şartnamelerden oluşan projedir. Kesin tasarım aşaması disiplinler arası koordinasyonun tamamlandığı, ekipman ve malzeme bilgilerinin şartname ve keşiflerle tanımlandığı ihaleye esas aşamadır.

8.2.3- Uygulama projesi / Uygulama Tasarımı Aşaması: Bir yapının inşa edilebilmesi için ilgili mevzuata göre hazırlanan, gerekli detay, hesap ve raporları ile bütün olan mimari, statik, elektrik ve mekanik tesisat projelerini ifade eder. Uygulama projesi (Yapım çizimleri ve hesapları): Tesisin yapımına başlanmadan önce, onaylanmış kesin projesine göre, işverence onaylanan imalatçı firmaların seçilen malzemelerinin, cihazlarının tip ve ölçüleri kullanılarak yüklenici tarafından hazırlanacak projedir.

8.2.4- Son Durum Projesi (Yapıldı projesi) / Kabul-Teslim Aşaması: Uygulama aşamasında, varsa yapılan değişikliklerin işlendiği yüklenici tarafından hazırlanan, tesisin geçici kabule esas son (gerçek) durumunu gösteren projeyi ifade eder