Bataryalı Enerji Depolama Sistemleri için En İyi Güvenlik Uygulamaları Hakkında
EASE Kılavuzu
Bölüm-1


Sabri Günaydın
 

[Yayım Tarihi: Son güncelleme 9 Mart 2026]

Bu kılavuzun  Türkçe çevirisi EASE tarafından yapılmamıştır. Türkçe çeviri ve  düzenleme EASE izni doğrultusunda ETP Sabri Günaydın tarafından yapılmıştır. Türkçe çeviride  göreceğiniz olası hataları " iletisim@etp.com.tr "  adresine e-posta göndermenizi rica ederiz. 
 
Bu yayın tüm hakları saklı olmak üzere telif hakkıyla korunmaktadır. 

Bu kılavuzun ETP Portalımızda yayını ile ilgili bize destek olan  ve izin veren  EASE ’ye teşekkür ederiz.






Teşekkür

Bu belge, EASE Enerji Depolama Sistemleri Güvenliği Görev Gücü üyeleri tarafından hazırlanmıştır.

Yazarlar:

EASE Enerji Depolama Sistemleri Güvenlik Görev Gücü.

Gözden Geçirenler:

Natalia Lebedeva (Bilimsel/Teknik Proje Sorumlusu, Ortak Araştırma Merkezi), Asma Eddarir (Bilimsel Araştırmacı, Ortak Araştırma Merkezi), Stephan Hildebrand (Bilim Adamı, Ortak Araştırma Merkezi), Lakshmi Srinivasan (Baş Ekip Lideri, Enerji Depolama, Elektrik Enerjisi Araştırma Enstitüsü), Stephanie Shaw (Kıdemli Teknik Yönetici, Elektrik Enerjisi Araştırma Enstitüsü), Brian Humbarger (Teknik Lider I, Elektrik Enerjisi Araştırma Enstitüsü). Avrupa Ulusal Enerji Depolama Dernekleri üyeleri, özellikle AEPIBAL, ANIE Energia, ATEE, Energy Storage Ireland, Macaristan Batarya Derneği, PIME, PSME, Slovak Batarya Birliği.

EASE, Görev Gücü üyelerine ve dış danışmanlara, Avrupa genelinde bataryalı  enerji depolama sistemlerinin güvenlik standartlarını iyileştirmeye yönelik değerli katkıları, görüşleri ve özverili çalışmaları için teşekkür eder.

Önsöz

EASE Batarya Enerji Depolama Sistemleri (BESS) için En İyi Güvenlik Uygulamaları Kılavuzu, Avrupa genelinde açık havada, elektrik şebekesi ölçeğinde lityum-iyon (Li-ion) BESS'lerin güvenli bir şekilde kullanılmasına destek olmak amacıyla hazırlanmıştır. Bu kılavuz, geliştiriciler, üreticiler, hizmet sağlayıcılar ve ilgili makamlar, ilk müdahale ekipleri ve izin veren kurumlar dahil olmak üzere değer zincirindeki tüm paydaşların, yasal gereklilikler ve teknik standartlarla uyumlu güvenlik uygulamalarını hayata geçirmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Belge şu şekilde yapılandırılmıştır:

• Bölüm 1, Batarya Yönetmeliği (2023/1542) odaklanarak kapsam, tanımlar ve AB düzenleyici
bağlamını özetlemektedir.

• Bölüm 2, tasarım, yönetim sistemleri, ısıl kontrol, yangın algılama ve patlama
önleme dahil olmak üzere ürün güvenliğini ele almaktadır.

• Bölüm 3, konum, güvenlik, konteyner aralıkları, sıvı mahfazası ve yangın güvenliği
dahil olmak üzere tesis güvenliğini ayrıntılı olarak ele almaktadır.


• Bölüm 4, müdahale planları, eğitim, KKD ve bakım dahil olmak üzere personel
güvenliğine odaklanmaktadır.

• Ek, teknik referanslar ve ilgili standartları içermektedir.


1.Giriş

Bu belge, Avrupa genelindeki geliştiriciler, üreticiler ve itfaiye hizmetleri dahil ilgili makamlara yönelik lityum iyon BESS güvenliği için en iyi uygulamalar hakkında rehberlik sağlar. Güvenlik önlemleri konusunda bilinçli karar vermeyi desteklemeyi amaçlamaktadır.

Avrupa Birliği 2050 yılına kadar iklim nötrlüğü hedefine ulaşmak için çaba gösterirken, güvenli ve güvenilir enerji depolama ihtiyacının önemi de önemli ölçüde artmıştır. 2024 yılında Avrupa, elektrokimyasal depolama alanında 35 GW'lık birikmiş kurulu kapasiteye ulaşmış ve BESS'lerin hızlı yaygınlaşmasını ve küresel enerji dönüşümünde oynadıkları önemli rolü ortaya koymuştur. Bu büyümeyi desteklemek için, bu sistemlerin tasarım, geliştirme, kurulum ve bakım aşamalarında en yüksek güvenlik standartlarını karşılamasının sağlanması büyük önem taşımaktadır.

Batarya Yönetmeliği (Yönetmelik (AB) 2023/1542), sabit BESS'lerin normal çalışma ve kullanım sırasında güvenli olmasını gerektirir. Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesi (CENELEC) ve Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) gibi kuruluşlar ve küresel çapta tanınan diğer kuruluşlar tarafından geliştirilen en son teknoloji test yöntemlerine uygunluğun kanıtlanmasını zorunlu kılar.

Bu gerekliliklere yanıt olarak, bu belge özellikle dış mekanlarda kullanılan, elektrik şebekesi ölçeğinde lityum iyon BESS'ler için güvenlik kılavuzlarını özetlemektedir. Farklı risk profillerine sahip diğer batarya türleri (ör. redoks akış bataryaları) ele alınmamaktadır. Odak noktası, maksimum 1500 V DC gerilim veya maksimum 1000 V AC gerilim ve 20 kWh'yi aşan enerji depolama kapasitesine sahip sistemlerdir.

Bu kılavuz, güvenlik uyumluluğunu göstermek için tanınmış endüstri en iyi uygulamalarını vurgulamakta olup, Ürün Güvenliği (Bölüm 2), Saha Güvenliği (Bölüm 3) ve Personel Güvenliği (Bölüm 4) konularına odaklanmaktadır.

BESS endüstrisinin ve ilgili düzenlemelerin, kuralların ve standartların hızlı gelişimi göz önüne alındığında, bu belge yeni gelişmeler ortaya çıktıkça güncellenebilen, canlı bir kaynak olarak hizmet etmeyi amaçlamaktadır.

Sürüm: Mayıs 2025


1.1. Kısaltmalar Listesi

BESS - Batarya Enerji Depolama Sistemi
BOS -Sistem Dengesi
BMS - Batarya Yönetim Sistemi
CENELEC - Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesi
CCTV - Kapalı Devre Televizyon
DC - Doğru Akım
EPRI - Elektrik Enerjisi Araştırma Enstitüsü
AB - Avrupa Birliği
HVAC - Isıtma, Havalandırma ve Klima IEC -
Uluslararası Elektroteknik Komisyonu
IP - Giriş Koruması
NFPA - Ulusal Yangın Koruma Derneği
PCS -Güç Dönüştürme Sistemi
PPE - Kişisel Koruyucu Donanım
TFEU - Avrupa Birliği'nin İşleyişi Hakkında Anlaşma
UL -Underwriters Laboratories
UPS - Kesintisiz Güç Kaynağı


1.2. Teknolojiye Genel Bakış: Lityum İyon Batarya Enerji Depolama Sistemleri

IEC 62933-1 tarafından tanımlanan bir BESS, birkaç alt sistemden oluşur: biriktirme alt sistemi, güç dönüştürme alt sistemi, yardımcı alt sistem, kontrol alt sistemi ve bağlantı terminali. Biriktirme alt sisteminin güvenliği, özellikle Li-ion gibi elektrokimyasal bataryalar için,¹ ürün güvenliğine odaklanan Bölüm 2'de ele alınmaktadır. Saha güvenliğini ele alan Bölüm 3, tüm alt sistemler ve sivil bileşenler dahil olmak üzere BESS'in tamamını kapsar

¹ EASE. Enerji Depolama Teknolojileri. Erişim adresi:  https://ease-storage.eu/energy-storage/technologies/. Erişim tarihi: 2024.

Şekil 1: IEC 62933-1:2024, Elektrik enerjisi depolama (EES) sistemleri -
Bölüm 1: TerimlerSözlüğü'ne göre BESS mimarilerinden biri

1.3. Batarya Enerji Depolama Sistemleri Uygulamaları

Enerji kapasitesindeki yüksek ölçeklenebilirlikleri ve güç dağıtımındaki esneklikleri nedeniyle, Li-
ion bataryaler enerji sektöründeki çeşitli sektörlerin ihtiyaçlarını karşılayan çok çeşitli uygulamalarda
kullanılmaktadır:

• Sayaç Arkası (BtM) Konut (R-BESS) ve ticari/endüstriyel (C&I-BESS): PV kendi tüketimi, pik yük dengeleme, atipik şebeke kullanımı.

• Sayaç Önü (FTM) Bölge (D-BESS): Yerel yenilenebilir enerji kaynaklarının yerel kullanımı (enerji toplulukları), yerel enerji ticareti, EV şarjı ile kombinasyon, şebeke hizmetleri.

• FTM Utility-scale stand-alone (U-BESS) BESS: Yardımcı hizmetler (ör. atalet ve reaktif güç), Frekans Kontrol Rezervi (FCR) ve Otomatik Frekans Geri Kazanım Rezervleri (aFRR),arbitraj.

• FTM PV ve/veya rüzgar ile ortak konumlandırılmış BESS (Co-BESS): Enerji piyasalarında (kontrollü besleme, arbitraj), güç piyasalarında (FCR ve aFFR) katılım ve yardımcı hizmetlerin (örn. atalet ve reaktif güç) sağlanması.

1.4. Arızalara Genel Bakış

Bu kılavuz, kamu hizmeti ölçeğindeki açık hava BESS kurulumlarına odaklanarak ürün, tesis ve personel güvenliğini ele almaktadır. Bu amaçla, BESS güvenliğini nasıl iyileştirebileceğine dair önerilerde bulunabilmek için BESS saha arızalarını analiz etmek yararlıdır.

Elektrik Enerjisi Araştırma Enstitüsü (EPRI)², BESS Arıza Olayları Veritabanındaki verileri kullanarak BESS arızaları hakkında derinlemesine bir analiz gerçekleştirdi. Çalışma, hızla büyüyen BESS sektöründeki güvenlik alanındaki gelişmeleri ve devam eden zorlukları vurgulamaktadır. Arızaları temel nedenleri, tasarım, üretim, entegrasyon ve işletim açısından sınıflandırmakta ve batarya hücreleri, kontrol sistemleri ve sistem dengesi (BOS) bileşenleri dahil olmak üzere arızalardan sorumlu belirli bileşenleri tanımlamaktadır.

² Elektrik Enerjisi Araştırma Enstitüsü (EPRI). Batarya Enerji Depolama Sistemleri (BESS) Arıza Olayları Veritabanından Elde Edilen Bulgular: Arızaların Temel Nedenlerinin Analizi. Erişim adresi:
https://www.epri.com/research/products/000000003002030360.


Analize göre, bu arızaların temel nedenleri aşağıdaki tabloda daha ayrıntılı olarak açıklanmaktadır:

EPRI'nin analizi, küresel ölçekte BESS kullanımının son yıllarda hızla artmasına rağmen, öğrenilen dersler, kod ve standartlardaki gelişmeler ve sektörün çabaları sayesinde arıza oranlarının önemli ölçüde azaldığını ve 2018 ile 2023 arasında %97 oranında düştüğünü ortaya koydu.³ Arızaların çoğu, inşaat, devreye alma veya ilk iki yıllık işletim gibi yaşam döngüsünün erken aşamalarında meydana geldi.

Arızaların temel nedenleri, entegrasyon, montaj ve inşaat sorunları olarak belirlendi; ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme (HVAC) sistemleri, yangın söndürme mekanizmaları ve elektrik kabloları gibi BOS bileşenleri özellikle savunmasızdı. İkinci en yaygın neden, öncelikle kontrol sistemlerinin güvenli çalışma sınırlarını aşmasıyla ilgili operasyonel sorunlardı. Yaygın inanışın aksine, batarya hücreleri ve modülleri nadiren ilk arızalanan bileşenlerdi. EPRI, bu zorlukları aşmak için çeşitli stratejiler önerdi:

³ Elektrik Enerjisi Araştırma Enstitüsü (EPRI). Batarya Enerji Depolama Sistemleri (BESS) Arıza Olayları Veritabanından Elde Edilen Bulgular. EPRI, Palo Alto, CA: 2024. Rapor No. 3002030360.


• Tasarım İyileştirmeleri: Uluslararası standartlara ve kılavuzlara uygunluğu sağlayın ve sahaya
özgü tehlike değerlendirmeleri yapın.

• İnşaat Kalite Güvencesi: İşgücü eğitimini güçlendirin, sıkı kalite kontrolleri uygulayın ve sistem
bileşenlerinin entegrasyonunu geliştirin.

• Operasyonel İyileştirmeler: Erken anomali tespiti ve risk yönetimi için gelişmiş batarya yönetim
sistemleri (BMS) ve tahmine dayalı analitik kullanın.

• Üretim Kalite Kontrolü: Tedarikçi kalite doğrulamasını artırın, fabrika kabul testleri
gerçekleştirin ve sıkı üretim standartları benimseyin.

Bilinen olayların üçte birinden azında ayrıntılı kök nedenler tespit edildiğinden, bu istatistikler dikkatle yorumlanmalıdır^.4 Şeffaflık ve olay raporlamadaki eksikliklerin giderilmesi çok önemlidir, çünkü daha fazla veri paylaşımı ve işbirliği, gelecekteki güvenlik önlemlerinin geliştirilmesi için kritik öneme sahiptir. Sektörün başarısı, BESS'in tüm yaşam döngüsü boyunca riskleri azaltmak için standartların, güvenlik protokollerinin ve araştırmaların sürekli iyileştirilmesine bağlı olacaktır.

⁴ Ibid 3

1.5. Önlemlerin Genel Bakışı

Aşağıdaki tablo, önleyici, sınırlayıcı ve hafifletici eylemler olarak kategorize edilen BESS güvenlik önlemlerini özetlemektedir. Tasarımdan acil durum müdahalesine kadar güvenli çalışma için gerekli olan temel sistem ve prosedürleri ayrıntılı olarak açıklamaktadır. Her önlem, erişimi kolaylaştırmak için ilgili bölüm ve sayfaya çapraz referansla belirtilmiştir.
 

Bundan sonraki bölüme "Ürün Güvenliği"  ile devam edilecektir. 


Kaynak: EASE web sitesi  (https://energystorageeurope.eu/) 

EASE 

Brüksel merkezli Enerji Depolama Avrupa Birliği (eski adıyla Avrupa Enerji Depolama Birliği – EASE), enerji depolama değer zincirinin tamamında 70'ten fazla kuruluşu temsil eden, üyeler tarafından desteklenen önde gelen bir kuruluştur. 2011 yılında kurulan birlik, enerji şirketleri, teknoloji sağlayıcıları, optimizasyon şirketleri, araştırma enstitüleri ve sistem operatörlerini içermektedir. Birlik, güvenli, rekabetçi ve iklim nötr bir enerji sistemini mümkün kılmak için enerji depolama sistemlerinin yaygınlaştırılmasını teşvik etmektedir.

♦ EASE Misyonu:Enerji sisteminin vazgeçilmez bir unsuru olarak depolamayı kabul eden, adil, geleceğe yönelik ve sürdürülebilir bir enerji piyasası tasarımını teşvik etmek; AB politika yapıcıları ile enerji depolama paydaşları arasında bir köprü kurmak.

♦ EASE Vizyonu:Enerji depolama yoluyla 2050 yılına kadar yenilenebilir enerjiye dayalı ve karbon nötr bir Avrupa'ya sahip olmak.



14 Ekim 2025 tarihinde EASE, Enerji Depolama Avrupa Birliği adınıalarak sektördeki 15 yıllık liderliğini kutladı.

Avrupa Enerji Depolama Birliği (EASE), enerji depolama sistemindeki enerji depolama rolünün hızlı gelişimini daha iyi yansıtmak amacıyla marka değişikliği yaptığını duyurdu.

EASE artık Enerji Depolama Avrupa Birliği olarak bilinecek ve sektöre daha güçlü bir görünürlük kazandırmak amacıyla yeni bir kimlikle faaliyet gösterecek. Bu dönüşüm,birliğin 15. yıldönümüne yaklaşırken önemli bir dönüm noktası oluşturuyor ve  enerji depolamanın Avrupa'nın enerji geleceğinde oynadığı merkezi rolü yansıtıyor.

Avrupa Enerji Depolama Birliği Başkanı David Post şunları söyledi: “2025 yılında Avrupa, sadece beş yıl öncesine kıyasla 15 kat daha fazla yeni enerji depolama kapasitesi ekledi.Bu benzeri görülmemiş büyüme ile Birliğin daha görünür bir kimliğe sahip olması şarttı. Tüm değer zincirini ve tüm depolama teknolojilerini temsil etmeye, Avrupa genelindegerekli esnekliği ve en güçlü uygulamayı sağlayacak politikaları savunmaya devam edeceğiz.”

Bu marka değişikliği, enerji depolama teknolojisinin "yeni bir teknoloji" olmaktan çıkıp Avrupa'nın enerji ve endüstriyel karbonsuzlaştırma stratejilerinin temel taşlarından birihaline gelmesini kabul etmektedir.

Energy Storage Europe logosu, Avrupa enerji sisteminin özünde yer alan yenilik, hareket ve bağlantı değerlerini somutlaştırıyor. Görsel kimliği, enerjinin akışından vedengelenmesinden ilham alıyor. Mor-mavi geçiş, teknik yeniliği ve enerji dönüşümüne dair iyimserliği temsil ederken, "Avrupa" kelimesi kapsamımızı ve iş birliği ruhumuzuvurguluyor.

Enerji Depolama Avrupa Birliği Genel Sekreteri Patrick Clerens  “Bu sadece yeni bir isimden ibaret değil; kuruluşumuz ve tüm sektör için yeni bir sayfa açıyor” dedi.

“Avrupa'nın enerji geleceği enerji depolamaya bağlı. Yeni kimliğimiz, politika tartışmalarının merkezinde yer almamızı sağlamak için bu mesajı daha da güçlendirecek.”

Yeniden markalaşma, derneğin enerji depolama endüstrisi için kesin ses olma konumunu sağlamlaştırıyor. Avrupa Enerji Depolama Derneği, tüm değer zincirini bir arayagetirerek ve depolamanın Avrupa'nın enerji geçişinin bir kolaylaştırıcısı olarak rolünü yerine getirebilmesini sağlayarak değişimi yönlendirme misyonuna devam edecektir.