CENELEC KILAVUZU 32 
Alçak Gerilim Donanımları için
Güvenlikle İlgili Risk Değerlendirmesi ve
Risk Azaltma Kılavuzu
Bölüm-2


Sabri Günaydın 

 

[Yayım Tarihi: 9 Ekim 2026]

"CENELEC Kılavuzu 32" CEN-CENELEC web sitesindeki  orjinal İngilizce versiyonundan  alınarak  ETP  Sabri Günaydın tarafından yapay zeka çeviri yazılımları kullanarak Türkçe'ye çeviri yapılmış ve kontrol edilerek düzenlenmiştir. Kılavuz  3 bölüm  olarak yayınlanacaktır.

Bu kılavuzun  Türkçe'ye  tercüme edilerek ETP Portalımızda yayını ile ilgili bize izin veren, destek  olan  CEN-CENELEC Hukuk Danışmanı Ms. Judith Fierens, CEN ve CENELEC Elektroteknoloji /ICT(Bilgi ve İletişim Teknolojileri) Proje Yöneticisi  Attila Unhauzer'e  teşekkür ederiz. 




8 Risk tahmini

8.1 Genel
Tehlike tanımlamasından sonra (bkz. Madde 7), 8.2’de belirtilen risk unsurları belirlenerek her bir tehlikeli durum
için risk tahmini yapılmalıdır. Bu unsurları belirlerken, 8.3’te belirtilen hususların dikkate alınması gerekir. Bu, risk
analizini tamamlar.

8.2 Risk unsurları

8.2.1 Risk unsurlarının birleşimi

Belirli bir durum veya teknik süreçle ilişkili risk, aşağıdaki unsurların birleşiminden kaynaklanır:

a) zararın ciddiyeti;

b) bu zararın meydana gelme olasılığı; bu olasılık aşağıdakilerin bir fonksiyonudur:
1) tehlikeli bir duruma maruz kalma;
2) tehlikeli bir olayın meydana gelmesi;
3) zararı önleme veya sınırlama konusundaki teknik yetenek;
4) Bir kişinin zararı önleme veya sınırlama yeteneği.

Bu unsurlar Şekil 3'te gösterilmiştir. Ek ayrıntılar 8.2.2, 8.2.3 ve 8.3'te verilmiştir.

Şekil 3 — Risk tahmini için risk unsurları




Şekil 4 — Risk tahmini grafiği

8.2.2    Zararın şiddeti

Ciddiyet, aşağıdakiler dikkate alınarak tahmin edilebilir:

a)    zararın şiddeti:
1)    hafif (genellikle kısa vadede geri dönüşümlü veya onarılabilir), bkz. Şekil 4'teki S1;
2)    yüksek (genellikle uzun vadede geri dönüşümlü veya onarılabilir), bkz. Şekil 4'teki S2;
3)    ciddi (genellikle geri dönüşsüz veya onarılamaz) veya ölüm, bkz. Şekil 4'teki S3;

b)    zararın kapsamı:
1)    bir kişi veya donanımın kendisi ya da yakın çevrede bulunan mülk.
2)    birkaç kişi veya daha geniş çevrede hasar (örn. tüm bir binayı veya daha fazlasını etkiler).

Birden fazla kişinin yaralanması veya ölmesi bekleniyorsa, olayın gerçekleşme olasılığı F2 şeklindedir.

8.2.3     zararın meydana gelme olasılığı
  
 8.2.3.1    Genel

Riskin tahmin edilmesinde, hem normal koşullar hem de tekli hata koşulları dikkate alınmalıdır. İki bağımsız ve birbiriyle ilişkisi olmayan hatanın eşzamanlı meydana gelmesi normalde dikkate alınmasına gerek yoktur; çünkü böyle bir olayın olasılığı o kadar düşüktür ki, risk genellikle kabul edilebilir edilebilir bir seviyededir. Ancak, ilk hatanın bir sonucu olan ikinci bir hata, tek bir hata olarak değerlendirilmelidir. İlk hata durumu otomatik olarak tespit edilemediğinde, birbirinden bağımsız ve ilişkisi olmayan iki hatanın bir arada meydana geldiği bir çift hata durumu dikkate alınmalıdır. Ancak bu ilke göz önünde bulundurularak, TC’ler veya SC’ler de kendileri için yalıtım, izolasyon, bileşenler veya koruyucu cihazlar vb. ile ilgili şartnameler, muayene veya test gereklilikleri belirleyerek yol seçebilirler.

Belirli bir alçak gerilim donanımı türünün kullanımı ve/veya belirli bir koruma önlemi türüyle ilişkili yaralanma olasılığını ve şiddetini gösteren kaza verileri mevcut olabilir.

Zarar meydana gelme olasılığı, 8.2.3.2 ila 8.2.3.4 maddeleri dikkate alınarak tahmin edilebilir.

    8.2.3.2    Tehlikeli bir duruma maruz kalma

Şekil 4’teki F1 ve F2 parametreleri, kişilerin, evcil hayvanların veya mülkün tehlikeye maruz kalması ve tehlikeli bir olayın meydana gelmesiyle ilgilidir.

Kişilerin veya evcil hayvanların bir tehlikeye maruz kalmasına ilişkin kriterler, örneğin şunlardır:

a)    tehlike bölgesine erişim ihtiyacı (örneğin, normal çalışma (F2), hatanın giderilmesi (genellikle F1), bakım veya onarım (genellikle F1) );
b)    erişimin niteliği (örneğin, donanımın manuel çalıştırılması (F2), depolama (F1) veya otomatik çalıştırma 
(genellikle F1) );
c)    tehlike bölgesinde geçirilen süre;
d)    erişime ihtiyaç duyan kişi sayısı;
e)    erişim sıklığı;
f)    halihazırda mevcut olan koruma önlemleri.

    8.2.3.3    Tehlikeli bir olayın meydana gelmesi

Tehlikeli bir olayın meydana gelmesi için kriterler, örneğin şunlardır:

a)    güvenilirlik ve diğer istatistiksel veriler;
b)    kaza geçmişi;
c)    sağlığa zarar verme geçmişi;
d)    risk karşılaştırması (bkz. 9.4).

NOT  Tehlikeli bir olayın meydana gelmesi teknik veya insan kaynaklı olabilir.

    8.2.3.4    Zararı sınırlama yeteneği

Şekil 4'teki P1 ve P2 parametreleri, zararı önleme veya sınırlama olasılığını ele almaktadır. Zararı önleme veya sınırlama kriterleri, örneğin şunlardır:

a)    AG donanımının kim tarafından çalıştırıldığı:
–    kalifiye kişiler tarafından;
–    vasıfsız kişiler tarafından;
–    insansız;

b)    zararı önleme veya sınırlama konusunda insanın yeteneği (örneğin refleks, çeviklik, kaçma olasılığı):
–    mümkün;
–    belirli koşullar altında mümkün;
–    imkansız;

c)    risk farkındalığı:
–    mevcut bilgilere göre;
–    gözlem yoluyla;
–    uyarılar yoluyla;
–    gösterge cihazları;

d)    pratik deneyim ve bilgi yoluyla:
–    AG donanımının kendisiyle ilgili;
–    benzer alçak gerilim donanımları hakkında;
–    hiçbir deneyim;

e)    tehlikeli durumun ne kadar çabuk zarara yol açtığı:
–    aniden;
–    hızlı;
–    yavaş;

f)    maruz kalan farklı kişilerin zarara uğrama duyarlılık aralığı ve zararın ne ölçüde azaltılabileceği.


8.2.4    Risk endeksi

Risk endeksi, risk değerlendirmesinin ilk adımı olarak kabul edilebilir ve “hafif risk”ten “ciddi risk”e kadar olan dereceleri ifade edebilir. Elektrikli, elektronik ve programlanabilir kontrol sistemlerini sınıflandırmak için de yararlı olabilir. Daha fazla risk azaltımı gerekiyorsa, risk tahmininin sonucu nihai karar için tek dayanak olamaz (ayrıca bkz. Madde 10).

Risk endeksi, bir tehlikeden beklenen yaralanmanın şiddetinin yanı sıra aşağıdaki faktörlerin de etkisiyle belirlenen bir risk düzeyini tanımlar:

–    yaralanma olasılığı ve
–    yaralanmanın önlenebilme olasılığı.

NOT Risk unsurlarının ve önleme olasılığının farklı kombinasyonları aynı risk indeksine yol açabilir; örneğin, S 1/F2/P2 ve S2/F1/P1.
 
   8.3    Risk tahmini sırasında dikkate alınması gereken hususlar
    
8.3.1    Kişilerin ve evcil hayvanların maruz kalması

Risk tahmininde, tehlikelere maruz kalan tüm kişiler veya evcil hayvanlar dikkate alınmalıdır.
  
  8.3.2    Maruz kalma türü, sıklığı ve süresi

Söz konusu tehlikeye maruz kalmanın (sağlığa uzun vadeli zararlar dahil) tahmin edilmesi, alçak gerilim donanımının tüm çalışma modlarının ve çalışma yöntemlerinin analizini gerektirir ve bunları dikkate almalıdır. Bu durum özellikle depolama, nakliye, kurulum, eğitim, proses değişimi veya düzeltme, temizlik, hata tespiti ve bakım sırasında erişim ihtiyacını etkiler.

Risk tahmini, güvenlik işlevlerinin askıya alınmasının gerekli olduğu durumları (örneğin bakım sırasında) dikkate almalıdır.

    8.3.3    Etkilerin birikimi ve sinerjisi

Birikmiş maruziyetin etkileri ve sinerjik etkiler de dikkate alınmalıdır. Bu etkiler göz önünde bulundurularak yapılan risk tahmini, mümkün olduğu ölçüde, uygun ve kabul görmüş verilerine dayanmalıdır.

    9    Risk değerlendirme
  
 9.1    Genel

Risk tahmininden sonra, risk azaltımının gerekli olup olmadığı veya kabul edilebilir risk düzeyine ulaşıldığı belirlenmek üzere risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Riskin büyüklüğü hakkında ilk bilgiyi Şekil 4’teki risk endeksi vermektedir. Ürün türüne, 9.2’de belirtilen hususlara ve 9.2.6’daki toplumun güncel değerlerine bağlı olarak, Madde 10’un ilkelerine göre risk azaltımının gerekli olup olmadığına dair bir karar alınmalıdır. Eğer gerekliyse, uygun koruyucu önlemler seçilip uygulanmalı ve her bir tehlikeye ilişkin olarak kabul edilebilir risk düzeyine ulaşılana kadar prosedür tekrarlanmalıdır (bkz. Şekil 2). Bu yinelemeli süreç sırasında, teknik komitenin yeni koruyucu önlemler uygulandığında ek tehlikelerin ortaya çıkıp çıkmadığını kontrol etmesi önemlidir. Ek tehlikeler ortaya çıkarsa, bunlar tespit edilen tehlikeler listesine eklenmelidir.

Ek B’de listelenen temel güvenlik ve grup güvenlik standartları, bu standartlarda ele alınan risklerin değerlendirilmesinde kabul görmüş referanslar olarak kullanılabilir.

Uygun risk azaltımının sağlanması (bkz. Madde 10) ve uygulanabilir olduğunda risk karşılaştırmasının olumlu sonuçlanması (bkz. 9.4), riskin yeterince azaltıldığına dair güven verir.

Risk değerlendirmesine ilişkin genel ilkeler şunlardır

a)    7.3'te tanımlanan hususlara dayalı risk değerlendirmesi yoluyla hafif riskleri ve ciddi riskleri belirlemek;
b)    risk azaltma düzeyini belirlemek için 3 adımlı yöntemi benimsemek (bkz. Şekil 5);
c)    ciddi riskler için Madde 10’da tanımlandığı şekilde risk azaltma uygulayın.


    9.2    Risk değerlendirmesi sırasında dikkate alınması gereken unsurlar
  
 9.2.1    İnsan faktörleri

İnsan faktörleri riski etkileyebilir ve risk değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır.

Buna örneğin aşağıdakiler dahildir:

a)    hataların giderilmesi dahil olmak üzere, kişilerin AG donanımıyla etkileşimi;
b)    kişiler arasındaki etkileşim;
c)    stresle ilgili hususlar;
d)    ergonomik etkiler;
e)   eğitim, deneyim ve yeteneklerine bağlı olarak belirli bir durumda risklerin farkında olma konusunda kişilerin yeterliliği.
f)    insan merakı

Maruz kalan kişilerin yetkinliğinin değerlendirilmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır:

–    AG donanımının tasarımında ergonomik ilkelerin uygulanması;
–    gerekli görevleri yerine getirme konusunda doğal veya geliştirilmiş yetenek;
–    risklerin farkında olma;
–  gerekli görevleri kasıtlı veya kasıtsız sapma olmaksızın yerine getirme konusundaki güven düzeyi; –    belirlenmiş ve gerekli güvenli çalışma uygulamalarından sapma eğilimi.

Eğitim, deneyim ve yetenek riski etkileyebilir, ancak bu koruyucu önlemlerin uygulanabileceği durumlarda bu faktörlerin hiçbiri, tehlikenin ortadan kaldırılması, tasarım yoluyla riskin azaltılması veya güvenlik önlemlerinin yerine geçecek şekilde kullanılmamalıdır.

    9.2.2    Koruyucu önlemlerin güvenilirliği

Risk değerlendirmesi, bileşenlerin ve sistemlerin güvenilirliğini dikkate almalıdır. Aşağıdakileri içermelidir:

a)    zarara yol açabilecek durumları belirlemelidir (örn. bileşen hatası, elektrik kesintisi, çevresel parametreler, elektromanyetik olaylar, elektriksel bozulmalar, titreşimler);

b)    uygun olduğunda, alternatif koruyucu önlemleri karşılaştırmak için nicel yöntemler ve kullanımda kanıtlanmış süreçler kullanılmalıdır;

c)    uygun güvenlik fonksiyonlarının, bileşenlerin ve cihazların seçilmesine olanak sağlayacak bilgileri sağlamalıdır.

Güvenlik fonksiyonlarının yerine getirilmesine katkıda bulunduğu belirlenen bileşenler ve sistemler, örneğin güvenilirlik, testler ve çevresel koşullara karşı direnç açısından özel dikkat gerektirir.

Bir güvenlik işlevine birden fazla güvenlikle ilgili cihaz katkıda bulunuyorsa, bu cihazların seçimi, güvenilirlikleri ve performansları göz önünde bulundurularak tutarlı olmalıdır; örneğin, belirli bir güvenlik işlevini yerine getirmek için bir sensör, PLC ve aktüatör doğru bir şekilde seçilmelidir.

Tasarım aşamasında uygulanan güvenlik önlemleri ve teknik güvenlik önlemleri, beceri veya eğitim, iş organizasyonu, doğru davranış, dikkat ve kişisel koruyucu donanımın kullanımı ile ilgili koruyucu önlemlerden çok daha etkilidir. Kanıtlanmış teknik koruyucu önlemlere kıyasla bu tür önlemlerin nispeten düşük güvenilirliği, risk değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, Şekil 1 ve Şekil 5'te gösterilen 3 adım, öncelik sırasına göre uygulanmalıdır.
 
   9.2.3    Koruyucu önlemleri aşma veya atlatma yeteneği

Risk değerlendirmesinde, koruyucu önlemleri aşma veya atlatma yeteneği dikkate alınmalıdır. Değerlendirmede, koruyucu önlemleri aşma veya atlatma yönündeki teşvik de dikkate alınmalıdır; örneğin:

a)    koruyucu önlem, üretimi yavaşlatır veya kullanıcının diğer faaliyetlerini ya da tercihlerini engeller; b)    koruyucu önlemin kullanımı zordur;

c)    operatör dışındaki kişiler söz konusuysa;

d)    koruyucu önlem kullanıcı tarafından fark edilmezse veya işlevine uygun olarak kabul edilmezse.

Bir koruyucu önlemin etkisiz hale getirilebilmesi, hem koruyucu önlemin türüne (örn. ayarlanabilir koruma) hem de tasarım detaylarına bağlıdır.

Programlanabilir elektronik sistemlerin kullanımı, güvenlikle ilgili yazılıma erişim uygun şekilde tasarlanmamış, kontrol edilmemiş ve izlenmemişse, bu önlemi aşma veya atlatma olasılığını artırır. Risk değerlendirmesi, güvenlikle ilgili işlevlerin AG donanımının diğer işlevlerinden nerede ayrılmadığını belirlemeli ve erişimin ne ölçüde mümkün olduğunu tespit etmelidir. Bu, teşhis veya süreç düzeltme amacıyla uzaktan erişim gerektiğinde özellikle önemlidir.
  
 9.2.4    Koruyucu önlemlerin sürdürülebilirliği

Risk değerlendirmesi, koruyucu önlemlerin gerekli koruma düzeyini sağlayacak durumda sürdürülebilir olup olmadığını dikkate almalıdır.

NOT    Koruyucu önlem, doğru çalışma düzeninde kolayca sürdürülemiyorsa, bu durum, alçak gerilim donanımının kullanımına devam edilebilmesi için koruyucu önlemin etkisiz hale getirilmesine veya atlatılmasına yol açabilir.

    9.2.5    Kullanım bilgileri

Risk değerlendirmesinde kullanım bilgileri dikkate alınmalıdır.
    
NOT    Kullanım bilgilerinin yapılandırılması ve sunumu için ayrıca bkz. IEC/IEEE 82079-1.

Kullanıcıya, ürünün tüm çalışma modları dikkate alınarak, ürünün amaçlanan kullanımı hakkında bilgi verilmelidir.

Bu bilgiler, alçak gerilim donanımının güvenli ve doğru kullanımını sağlamak için gerekli tüm talimatları içermelidir.
Bu bağlamda, kullanıcıyı artık risk konusunda bilgilendirmeli ve uyarmalıdır.

Kullanım bilgileri, alçak gerilim donanımının tasarımından ve açıklamasından makul olarak beklenebilecek kullanımları hariç tutmamalı ve ayrıca, özellikle makul olarak öngörülebilen yanlış kullanım ve güvenlikle ilgili tehditler dikkate alınarak, bilgide açıklananlardan farklı şekillerde alçak gerilim donanımının kullanılmasından kaynaklanabilecek riskler konusunda uyarmalıdır.

Kullanım bilgileri, ayrı ayrı veya bir arada, nakliye, montaj ve kurulum, devreye alma, kullanım (ayar, öğretme/programlama veya proses değişimi, çalıştırma, temizlik, hata tespiti ve bakım), güvenli depolama ve gerekirse hizmetten çıkarma, sökme ve imha işlemlerini kapsamalıdır.
 
   9.2.6    Toplumun güncel değerleri

Toplum, bir riskin istem dışı etkisini, aynı riskin istemli etkisinden çok daha az kabul edilebilir eder. Toplum, nüfusun bazı kesimlerine, örneğin çocuklar, yaşlılar ve engelliler. İlgili yasaların ve düzenlemelerin katılığı da toplumun değerlerini gösterir. Bilimsel olarak kanıtlanmış tartışmaların ve sözleşmelerin içeriği de dikkate alınmalıdır. Özel veya gayri resmi olarak tartışılan görüşlerin önemi daha az olmalıdır.

    9.3    Koruyucu önlemlerle tehlikelerin ortadan kaldırılması veya riskin azaltılması

Bu hedefe ulaşmayı amaçlayan tüm koruyucu önlemler, "3 adımlı yöntem" olarak adlandırılan aşağıdaki sıraya göre uygulanmalıdır (ayrıca bkz. Şekil 1, 2 ve 3):

–    doğası gereği güvenli tasarım önlemleri;
NOT 1    Bu aşama, tehlikelerin ortadan kaldırılabileceği ve dolayısıyla koruma önlemleri veya tamamlayıcı koruyucu önlemler gibi ek koruyucu önlemlerin gerekliliğinin ortadan kaldırılabileceği tek aşamadır.
–    koruma önlemleri;
–    kalan riskle ilgili kullanım bilgileri (bkz. 9.2.5).

Kullanım bilgileri, doğası gereği güvenli tasarım önlemlerinin veya koruma önlemlerinin doğru bir şekilde uygulanmasının yerini almamalıdır.

NOT 2 Doğası gereği güvenli tasarım önlemleri, alçak gerilim donanımının üreticisi tarafından sağlanan teknik önlemlerden daha etkilidir. Bu önlemler, kullanım bilgilerine uygun olarak kullanıcı tarafından alınan önlemlere göre önceliklidir.

Kalan riskle ilgili kullanım bilgileri şunları içerebilir:
a)    donanımın doğru çalıştırılması;
b)    önerilen çalıştırma ve ilgili eğitim gerekliliklerinin benimsenmesi;
c)    kullanıcıların, donanımın kullanım ömrü boyunca ortaya çıkabilecek artık riskler hakkında bilgilendirilmiş olması;
d)    kişisel koruyucu donanımlara duyulan ihtiyaç ve ilgili eğitim gereklilikleri;
e)    güvenlikle ilgili koruma önlemlerinin sağlanması.

    9.4    Risklerin karşılaştırılması

Risk değerlendirme sürecinin bir parçası olarak, aşağıdaki kriterlerin geçerli olması koşuluyla, alçak gerilim donanımıyla ilişkili riskler, benzer alçak gerilim donanımlarının veya karşılaştırılabilir ürünlerin riskleriyle karşılaştırılabilir:

–    benzer alçak gerilim donanımı, kabul görmüş Uluslararası Standartlara uygun olarak güvenli olmalıdır;
–    her iki ürünün kullanım amacı, tasarım ve yapım şekli karşılaştırılabilir olmalıdır;
–    tehlike ve risk unsurları karşılaştırılabilir olmalıdır;
–    teknik özellikler karşılaştırılabilir olmalıdır;
–    kullanım koşulları karşılaştırılabilir olmalıdır.

Bu karşılaştırma yönteminin kullanılması, belirli kullanım koşulları için bu CENELEC Kılavuzunda açıklanan risk değerlendirme sürecini takip etme gerekliliğini ortadan kaldırmaz (örneğin, ev tipi bir bulaşık makinesi ile baskılı devrelerin temizlenmesi için kullanılan bir yıkama donanımı karşılaştırıldığında, farklı malzemelerle ilişkili riskler değerlendirilmelidir).

10 Riskin   azaltılması

Bu hedef, tehlikelerin ortadan kaldırılmasıyla veya riski belirleyen iki unsurdan her birinin ayrı ayrı veya eşzamanlı olarak azaltılmasıyla gerçekleştirilebilir:

a)    söz konusu tehlikeden kaynaklanan zararın şiddeti;
b)    bu zararın meydana gelme olasılığı.

Aşağıdaki "3 adımlı yöntem"i öncelik sırasına göre uygulamak (bkz. Şekil 5), AG donanımının güvenli olup olmadığı sorusuna cevap vermek için artık riskin yeterince azaltıldığını gösterecektir:

(1)    tehlike ortadan kaldırılmış veya risk azaltılmış, örneğin tasarım yoluyla, daha az tehlikeli malzeme ve maddelerle ikame edilerek veya ergonomik ilkelerin uygulanmasıyla;
(2)    risk, amaçlanan kullanım için riski yeterince azaltan ve uygulamaya uygun teknik koruyucu önlemlerin (cihazların) uygulanmasıyla azaltılmıştır;
(3)    güvenlik önlemlerinin veya diğer koruyucu önlemlerin uygulanmasının pratik olmadığı durumlarda, a) ve b) maddelerinin doğru bir şekilde uygulanmasının yerine geçmemesi gereken kullanım bilgileri; bu bilgiler, aşağıdakiler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, mevcut olabilecek herhangi bir artık riskin bildirilmesini de içerir:

i)    AG donanımının kullanımına ilişkin işletim prosedürleri, bu donanımı kullanan personelin veya AG donanımıyla ilişkili tehlikelere maruz kalabilecek diğer kişilerin yetenekleriyle tutarlı olmalıdır;
ii)    Alçak gerilim donanımlarının kullanımına ilişkin önerilen güvenli çalışma uygulamaları gereklilikleri yeterince açıklanmıştır;
iii)    kullanıcı, alçak gerilim donanımının kullanım ömrünün farklı aşamalarındaki artık riskler hakkında yeterince bilgilendirilmiştir.

Ek D'de tanımlanan belirli bir tehlikeyle ilişkili kalıntı riskin kabul edilebilir edilebilir olup olmadığına karar vermede aşağıdaki kriterler yardımcı olabilir:

•    Doğal güvenlik önlemlerinin (bkz. Şekil 1) uygulanmasına ilişkin tüm olasılıklar dikkate alınmış mıdır?
Teknik güvenlik önlemlerinin (bkz. Şekil 2) uygulanması gerekiyorsa, ilgili gereklilikleri içeren yatay güvenlik standartları veya grup güvenlik standartları (bkz. IEC Kılavuzu 104) ya da Uluslararası veya Avrupa Standartları geliştiren CENELEC/IEC veya diğer kuruluşlardan (SDO), örneğin CEN/ISO, kaynaklı diğer standartlar mevcut mu? Hayır ise, diğer SDO’lardan uygun normatif gereklilikler mevcut değilse, diğer güvenlik yayınları faydalı olabilir.

•    Yukarıda açıklanan standartlarda uygun gereklilikler bulunmuyorsa, Madde 7, 8, 9 ve 10'da açıklanan ilkeler uygulanarak özel gereklilikler hazırlanmalıdır. Şekil 2'de açıklanan yinelemeli sürecin uygulanması ve bir risk endeksinin (bkz. Şekil 4) belirlenmesi, söz konusu alçak gerilim donanımı için gerekli risk azaltımına ulaşılana kadar sürdürülmelidir.

Risk azaltma prosedürünün sonunda aşağıdakilerin kontrol edilmesi gerekir:

–    tüm çalışma koşulları ve tüm müdahale prosedürlerinin dikkate alınmış olması;
–    alınan önlemlerin yeni tehlikeler yaratmadığı;
–    kullanıcıların artık riskler hakkında yeterince bilgilendirilmiş ve uyarılmış olması;
–    kullanıcının çalışma koşulları ve alçak gerilim donanımının kullanılabilirliği, alınan koruyucu önlemler nedeniyle tehlikeye atılmamalıdır;
–    alınan koruyucu önlemlerin birbiriyle uyumlu olduğu;
–    profesyonel/endüstriyel kullanım için tasarlanmış donanımın profesyonel olmayan/endüstriyel olmayan bir bağlamda kullanılmasıyla ortaya çıkabilecek sonuçlar yeterince dikkate alınmıştır.

 

a Kullanım için uygun bilgilerin sağlanması, tasarımcının risk azaltımına katkısının bir parçasıdır; ancak söz konusu koruyucu önlemler, ancak kullanıcı tarafından uygulandığında etkilidir.

b Kullanıcı girdisi, genel olarak alçak gerilim ekipmanının amaçlanan kullanımıyla ilgili olarak kullanıcı topluluğundan alınan bilgiler veya belirli bir kullanıcıdan alınan bilgilerdir.

c Kullanıcı tarafından alınan çeşitli koruyucu önlemler arasında bir hiyerarşi yoktur.

d Bu koruyucu önlemler, alçak gerilim ekipmanının amaçlanan kullanımında öngörülmeyen belirli süreçler veya tasarımcı tarafından kontrol edilemeyen belirli kurulum koşulları nedeniyle gereklidir.
 

Şekil 5 — Riskin azaltması süreci
 

11 Belgeleme

Bu CENELEC Kılavuzu kapsamında, risk değerlendirmesine ilişkin belgeleme, izlenen prosedürü ve elde edilen sonuçları göstermelidir. Bu belgeleme, ilgili olduğu durumlarda aşağıdakileri içerir:

a)    değerlendirmenin yapıldığı alçak gerilim donanımı (örn. teknik özellikler, sınırlar, kullanım amacı):
1)    yapılan ilgili varsayımlar (örn. yükler, mukavemetler, güvenlik faktörleri);

b)    tespit edilen tehlikeler:
1)    tespit edilen tehlikeli durumlar;
2)    değerlendirmede dikkate alınan tehlikeli olaylar;

c)    risk değerlendirmesinin dayandığı bilgiler (bkz. 5.3 4):
1)    kullanılan veriler ve kaynaklar (örn. kaza geçmişleri, benzer alçak gerilim donanımlarına uygulanan risk azaltma önlemlerinden elde edilen deneyimler);
2)    kullanılan verilerle ilgili belirsizlik ve bunun risk değerlendirmesi üzerindeki etkisi;

d)    koruyucu önlemlerle ulaşılması hedeflenen amaçlar;

e)    tespit edilen tehlikeleri ortadan kaldırmak veya riski azaltmak için uygulanan koruyucu önlemler (örn. 
standartlardan veya diğer şartnamelerden);

f)    AG donanımıyla ilişkili artık riskler;

g)    güvenlik hususlarını da içeren nihai risk değerlendirmesinin sonucu (bkz. Şekil 2).


Bundan sonraki bölümde aşağıdaki bölümler anlatılacaktır.

- Alçak gerilim donanımıyla ilgili güvenlik hususları
-Destekleyici standartlar
-Tehlikeler, tehlikeli durumlar ve tehlikeli olaylara ilişkin örnekler
-Bu CENELEC Kılavuzunun uygulanmasına yönelik araç