CENELEC KILAVUZU 32 
Alçak Gerilim Donanımları için
Güvenlikle İlgili Risk Değerlendirmesi ve
Risk Azaltma Kılavuzu
Bölüm-1

Sabri Günaydın 
 

[Yayım Tarihi: 25 Eylül 2026]

Avrupa önsözü
Bu Kılavuz, CENELEC COG-LVD “Yeni Yasal Çerçeve Kapsamında Alçak Gerilim Direktifinin Uyumlaştırılması”  çalışma grubu tarafından hazırlanmıştır.

Taslak metin, 10 Haziran 2026 tarihinde CENELEC Teknik Kurulu tarafından CENELEC Kılavuzu 32 olarak onaylanmıştır.

Bu kılavuz belgesi, Teknik Komiteler için bir araçtır ve EC Standardizasyon Yetki Belgesi M/511 uyarınca geliştirilmiştir. Bu Kılavuzun içeriği, 2014/35/AB sayılı Alçak Gerilim Direktifi’ndeki gereklilikleri ve 2014/53/AB sayılı RED’in 3(1)(a) maddesinde belirtilen elektriksel güvenlik ile ilgili gereklilikleri yansıtmaktadır.

Bu Kılavuz, standartların hazırlanmasından sorumlu CENELEC Teknik Organlarının kullanımı için, özellikle standart çalışmalarında ilgili Ek ZZ’nin hazırlanmasına yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Düzenleyici makamlar tarafından, bir standardın Alçak Gerilim Direktifi’nin (LVD) güvenlik hedeflerinin temel unsurlarına uygun olduğunu göstermek için bir referans olarak dayatılması amaçlanmamıştır. Bununla birlikte, düzenleyici makamlar, LVD’nin Ek I bağlamında standartları değerlendirirken bu Kılavuzu dikkate alabilirler.
Bu Kılavuz, standartları, şartnameleri ve benzer yayınları geliştiren ve revize edenlere rehberlik sağlar. Bununla birlikte, tasarımcılar, mimarlar, üreticiler, hizmet sağlayıcılar, eğitimciler, iletişimciler ve politika yapıcılar gibi kişiler için arka plan bilgisi olarak faydalı olabilecek önemli bilgiler içerir.
Denetçiler ve güvenlik müfettişleri, mevcut olduğu durumlarda her zaman belirli bir  standardı kullanmalıdır; ancak bu Kılavuz, belirli bir standardın bulunmadığı durumlarda yararlı bilgiler sunmaktadır.

ETP Açiklama  Notu — CLC/COG LVD, M/511 ve Ek ZZ İlişkisi
CLC/COG LVD (CENELEC Alçak Gerilim Direktifi Koordinasyon Grubu), Alçak Gerilim Direktifi 2014/35/AB (LVD)’yi destekleyen standardizasyon çalışmalarındaki yatay konuların CENELEC bünyesinde koordinasyonunu sağlar. Grup doğrudan standart hazırlayan bir teknik komite değildir; LVD kapsamında çalışan CENELEC teknik komitelerine rehberlik eder ve M/511 Standardizasyon Talebi kapsamındaki çalışmaların koordinasyonunu destekler.

M/511 Yetki Belgesi , Avrupa Komisyonu tarafından CEN, CENELEC ve ETSI'ye Alçak Gerilim  Direktifi (LVD) (2014/35/EU) alanındaki uyumlaştırılmış standartlarla ilgili olarak verilen bir standardizasyon yetki belgesidir.
•    Amacı: Alçak  Gerilim Direktifi (LVD) kapsamındaki elektrik donanımlarının  güvenlik standartlarını güncellemek ve uyumlu hale getirmektir. [1, 2]
•    Ne Sağlar? Belirli gerilim sınırları içinde çalışan cihazların Avrupa pazarında güvenle satılması ve vatandaşların yüksek düzeyde korunması için teknik kuralları belirler.

CENELEC Guide 32: 2026, CLC/COG LVD tarafından geliştirilmiş olup özellikle LVD kapsamında standart hazırlayan teknik komitelerin tehlikeleri belirleme → risk değerlendirmesi → risk azaltma → standardın ilgili hükümlerini LVD’nin güvenlik amaçlarıyla ilişkilendirme sürecinde kullanabilecekleri yatay bir rehberdir. Guide 32’nin kendisi bir uygunluk gösterme aracı değildir; uyumlaştırılmış standartların hazırlanmasında sistematik ve izlenebilir bir risk değerlendirme yaklaşımını destekler.
Bu süreçte Ek ZZ, uyumlaştırılması amaçlanan standardın hangi madde ve alt maddelerinin LVD’nin ilgili güvenlik amaçlarını karşıladığını göstermede kritik rol oynar. Guide 32 kapsamında yapılan risk değerlendirmesinin Ek ZZ hazırlanmadan önce gerçekleştirilmesi ve risk değerlendirmesinde belirlenen standart maddeleri ile Ek ZZ arasında tutarlılık kontrolü yapılması gerekir.
Süreç özeti: M/511 Standardizasyon Talebi → LVD 2014/35/AB’nin güvenlik amaçları → Guide 32’ye göre risk değerlendirmesi ve risk azaltma → uyumlaştırılmış Avrupa standardının hazırlanması/revizyonu → Ek ZZ’de standardın hükümleri ile LVD güvenlik amaçlarının ilişkilendirilmesi → değerlendirme ve kabul süreci → standarda yapılan atfın OJEU’da yayımlanması → ilgili gerekler bakımından uygunluk varsayımı.
Önemli hukuki ayrım: Bir CENELEC standardının hazırlanmış veya yayımlanmış olması tek başına LVD kapsamında uygunluk varsayımı sağlamaz. İlgili uyumlaştırılmış standarda yapılan atfın Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde (OJEU) yayımlanması, ilgili gerekler bakımından uygunluk varsayımının doğması açısından belirleyicidir.
Bu ETP Notu, özgün CENELEC Guide 32: 2026 metninin parçası değildir; teknik açıklama amacıyla ETP tarafından eklenmiştir.

 
Giriş
Bu CENELEC Kılavuzu, ISO/IEC Kılavuzu 51'i yansıtmakta olup, ISO/IEC Kılavuzu 71, ISO/IEC Kılavuzu 50 ve CEN/CENELEC Kılavuzu 14'e ek rehberlik sağlamakta ve risk değerlendirmesinin gerçekleştirilmesi ile risk azaltmanın uygulanmasına ilişkin temel bilgiler hakkında daha ayrıntılı ve pratik bilgiler sunmaktadır. Bu kılavuz, alçak gerilim donanımlarının tüm ilgili yaşam döngüsü aşamalarında yaygın olarak dikkate alınan risklerin değerlendirilmesine yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır.

Bu CENELEC Kılavuzu, Teknik Komiteler (TC) ve Alt Komiteler (SC) tarafından ilgili ürünler için kendi güvenlik standartlarını hazırlarken kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu Kılavuz, bir ürünün yeni özelliklerinin mevcut standartlar kapsamında yer almadığı durumlarda da kullanılabilir.

Bu Kılavuzun kullanılması, mevcut olduğu durumlarda güvenlikle ilgili standartların da dikkate alındığı anlamına gelir (ayrıca bkz. Ek B) ve bu standartların kullanılması, EN 45020, tanım 1.4’te tanımlanan en son teknik gelişmeleri otomatik olarak yansıtır. 

    1    Kapsam

Bu CENELEC Kılavuzu, ISO/IEC Kılavuzu 51’i tamamlar ve alçak gerilim (LV) donanımlarında güvenliğin sağlanmasına yönelik yararlı kılavuz ilkeler belirler. Bu kılavuz ilkeler, Madde 6’da belirtildiği üzere, donanımın ömrünün ilgili aşamalarındaki riskleri değerlendirmek ve risk azaltma önlemlerinin temellerini uygulamak amacıyla alçak gerilim donanımlarıyla ilgili tasarım, kullanım, olaylar, kazalar ve zararlar konusundaki bilgi ve deneyimlerin bir araya getirildiği risk değerlendirmesini içerir. Bu CENELEC kılavuzu, Teknik Komiteler tarafından uygun olduğu ölçüde ve uygulamaya karar verdikleri kapsamda kullanılmalıdır.

Bu CENELEC Kılavuzu, ISO/IEC Kılavuz 50, 51 ve 71 ile CEN/CENELEC Kılavuzu 14’e ek olarak, risk değerlendirmesinin daha ayrıntılı bir şekilde gerçekleştirilmesine yönelik pratik bilgiler sunmaktadır. Tehlike belirleme, risk tahmin etme ve değerlendirme (risklerin karşılaştırılması dahil) ile gerektiğinde risk azaltma prosedürleri açıklanmaktadır. Bu belgede ele alınan riskler arasında kişilere, mülke ve evcil hayvanlara gelebilecek olası zararlar yer almaktadır. Bu kılavuzun yapısının Teknik Komiteler tarafından benimsenmesi amaçlanmamaktadır.

Bu CENELEC Kılavuzunun amacı, Teknik Komitelere, alçak gerilim donanımlarının güvenliği ve gerçekleştirilen risk değerlendirmesini doğrulamak için gerekli belge türleri konusunda alınacak kararlar için rehberlik sağlamaktır.

Bu CENELEC Kılavuzu, alternatif akım için 50 V ile 1 000 V arasında ve doğru akım için 75 V ile 1 500 V arasında anma  geriliminde kullanılmak üzere tasarlanmış tüm elektrikli donanımlara uygulanır. (Not) Gerilim değerleri, donanımın iç kısmında ortaya çıkabilecek gerilimleri değil, elektriksel giriş veya çıkış gerilimini ifade eder (bkz. AB Kılavuz belgesi “2014/35/AB Direktifinin uygulanmasına ilişkin Kılavuzlar”).

Ürün standartları, donanım belgelerinde donanımın güvenli kullanımı için yeterli bilgilerin yer almasını şart koşmalıdır.

Not: Bu Kılavuz, bu gerilim değerleri sınırlarının dışındaki elektrikli donanımlara da uygulanabilir.

    2    Genel
Bu Kılavuz, hem başka donanımlara entegre edilmek üzere tasarlanmış elektrikli donanımları hem de entegre edilmeden doğrudan kullanılmak üzere tasarlanmış donanımları kapsamaktadır.

Bu Kılavuz, risk değerlendirmesi büyük ölçüde nasıl kullanıldıklarına ve bir makineye, elektrik sistemine veya tesisata nasıl dahil edildiklerine bağlı olan temel bileşenleri kapsamamaktadır. 

NOT 1    : Ayrıca, temel bileşenlerin hariç tutulmasının kapsamı yanlış anlaşılmamalı ve lambalar, marş motorları, sigortalar, ev tipi anahtarlar, elektrik tesisat elemanları vb. gibi öğelere genişletilmemelidir; bu öğeler, diğer elektrikli donanımlarla birlikte sıklıkla kullanılsalar ve işlevlerini yerine getirebilmeleri için uygun şekilde kurulmaları gerekse bile, bu Kılavuzun anlamı dahilinde kendileri de elektrikli donanım olarak kabul edilmelidir.

NOT 2 : Bir ürünün kullanıcısı tarafından alınması gereken koruyucu önlemler, birçok ülkede, özellikle iş sağlığı ve güvenliği çerçevesinde yasal gerekliliklere tabidir.

Bu CENELEC Kılavuzu’nun kendisi, sertifikasyon amacıyla kullanılmak üzere tasarlanmamıştır. Ürün komitelerinin, özellikle yeni tehlikelerin ortaya çıkabileceği yeni teknolojilerde, standardın gerekliliklerinin standardın kapsamındaki donanımlarla ilgili tüm olası tehlikeleri tam olarak kapsamadığı durumlarda kullanılmak üzere, ürün güvenlik standartlarına risk değerlendirmesine ilişkin bir madde eklemeleri teşvik edilmektedir.

Her standardın ayrılmaz bir parçası olarak, Yeni Mevzuat Çerçevesi Direktiflerinin temel gerekliliklerine uygunluk varsayımını sağlayan bilgilendirici bir ek eklenmelidir.

Bu ek, standardın gerekliliklerinin direktifin temel gerekliliklerini nasıl karşıladığını göstermelidir.

Bu Kılavuzun Ek A’sı, genellikle Alçak Gerilim Donanımları için temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini tanımlamaktadır.

Ek D, bir Teknik Komite tarafından yapılan öz değerlendirmenin belgelenmesi için bir araç olarak kullanılabilir.

Risk değerlendirmesinde çevre koruma, enerji tüketimi, iklim değişikliği vb. gibi sağlık ve güvenlikle doğrudan ilgili olmayan hususlar tespit edilirse, özellikle kişilerle ilgili sağlık ve güvenlik risklerinin azaltılması, bu diğer hususların önceliğinden üstündür. Ancak, bu tür hususlarla ilgili düzenlemeler dikkate alınmalıdır.
 
   3    Normatif referanslar

Aşağıdaki belgeler, tamamen veya kısmen, bu belgede normatif olarak atıfta bulunulmuştur ve bu belgenin uygulanması için vazgeçilmezdir. Tarihli atıflar için, yalnızca alıntılanan baskı geçerlidir. Tarihsiz atıflar için, atıfta bulunulan belgenin en son baskısı (tüm değişiklikler dahil) geçerlidir.

EN 61508 serisi, Elektrikli/elektronik/programlanabilir elektronik güvenlikle ilgili sistemlerin işlevsel güvenliği

CEN-CENELEC Kılavuzu 14, Çocuk Güvenliği — Standartlara Dahil Edilmesine İlişkin Kılavuz 

CENELEC Kılavuzu 29, Dokunulma olasılığı bulunan sıcak yüzeylerin sıcaklıkları — Teknik Komiteler ve üreticiler için kılavuz belge

ISO/IEC Kılavuzu 50, Güvenlik unsurları — Standartlarda ve diğer şartnamelerde çocuk güvenliği için kılavuzlar

ISO/IEC Kılavuzu 51, Güvenlik unsurları — Standartlara dahil edilmesine ilişkin kılavuzlar (şu anda revizyon aşamasındadır)

ISO/IEC Kılavuzu 71, Standartlarda erişilebilirliğin ele alınmasına ilişkin kılavuz

IEC Kılavuzu 104, Güvenlik yayınlarının hazırlanması ve temel güvenlik yayınları ile grup güvenlik yayınlarının kullanımı

IEC 62443 serisi, Endüstriyel iletişim ağları — Ağ ve sistem güvenliği
  
 4    Terimler ve tanımlar

Bu belgenin amaçları doğrultusunda, aşağıdaki terimler ve tanımlar geçerlidir.

4.1 alçak gerilim donanımı

elektrik enerjisinin üretimi, iletimi, dağıtımı ve kullanımı gibi belirli bir görevi yerine getirmek için gerekli olan ve besleme veya çıkış gerilimi alternatif akım için 1 000 V'u, doğru akım için 1 500 V'u aşmayan elektrikli cihazlar veya elektrikli aparatlar kümesi

Maddeye ilişkin Not 1:    Donanım örnekleri arasında elektrik jeneratörleri, elektrik anahtarlama ve kontrol düzenleri , elektrik kablolama sistemleri ve klima üniteleri sayılabilir.

4.2 zarar
kişilere, mülke ve evcil hayvanlara verilen fiziksel yaralanma veya hasar
  
 Maddenin 1. Notu:    Kişilere yönelik fiziksel yaralanma veya hasar, sağlıkla ilgili hususları da içerir.
[KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.3, değiştirilmiş]

4.3 tehlike 
potansiyel zarar kaynağı
Maddeye ilişkin Not 1: Tehlike terimi, kaynağını (örn. elektriksel tehlike, mekanik tehlike) veya potansiyel zararın niteliğini (örn. elektrik çarpması tehlikesi, kesilme tehlikesi, toksik tehlike, yangın tehlikesi) tanımlamak amacıyla nitelendirilebilir. [KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.5]

4.4 tehlike bölgesi

AG donanımının içinde ve/veya çevresinde, kişilerin veya evcil hayvanların bir tehlikeye maruz kalabileceği herhangi bir alan 

4.5 tehlike olayı                

zarara yol açabilecek olay
Maddeye ilişkin Not 1: Tehlikeli bir olay, kısa bir süre içinde veya uzun bir süre boyunca meydana gelebilir.

4.6 tehlikeli durum

kişilerin, malların, evcil hayvanların veya çevrenin en az bir tehlikeye maruz kaldığı koşullar
  
 Maddeye ilişkin Not 1:    Bu maruz kalma, anında veya belirli bir süre içinde zarara yol açabilir.
[KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.6, değiştirilmiş]

4.7 olay
geçmişteki tehlikeli olay

Maddeye ilişkin Not 1:  Meydana gelmiş ve zarara yol açmış bir olay, kaza olarak adlandırılabilir. Oysa meydana gelmiş ancak zarara yol açmamış bir olay, kıl payı kaçırma olay olarak adlandırılabilir.

4.8 amaçlanan kullanım

tedarikçi tarafından sağlanan kullanım bilgilerine uygun olarak AG donanımının kullanılması [KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.13, değiştirilmiş]

4.9 hata

Elektrikli donanımın, aşağıdakiler dahil çeşitli nedenlerle amaçlanan işlevi yerine getiremediği durum:

–    işlenen malzemenin veya iş parçasının bir özelliğinde veya boyutunda meydana gelen değişiklik;
–    bir (veya daha fazla) bileşeninin veya hizmetinin hatalanması;
–    dış etkenler (örn. darbeler, titreşim, elektromanyetik girişim);
–    tasarım hatası veya eksikliği (örn. yazılım hataları);
–    güç kaynağındaki bozulma;
–    çevresel koşullar (örn.    sıcaklık değişiminden kaynaklanan yoğuşma)

4.10 Kişi 

herhangi bir yaştaki birey

4.11 koruyucu önlem

yeterli risk azaltımını sağlamak amacıyla tasarlanan ve aşağıdakiler tarafından uygulanan önlem: 

–    tasarımcı tarafından (tasarımın doğasında bulunan özellikler, güvenlik önlemleri ve tamamlayıcı koruyucu önlemler, kul
lanım bilgileri); ve

–    kullanıcı tarafından (organizasyon: güvenli çalışma prosedürleri, denetim, eğitim; çalışma izni sistemleri; ek güvenlik önlemlerinin sağlanması ve kullanımı; kişisel koruyucu donanımın kullanımı)

4.12 makul ölçüde öngörülebilir yanlış kullanım

tasarımcı tarafından amaçlanmayan, ancak kolayca öngörülebilir insan davranışından kaynaklanabilecek şekilde AG donanımının kullanımı
[KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.14, değiştirilmiş]

4.13 kalan(artık) risk koruyucu önlemler alındıktan sonra geriye kalan risk (ayrıca bkz. Şekil 1)
  
 Maddeye ilişkin Not 1:    Bu CENELEC Kılavuzu arasında ayrım yapar:

–    tasarımcı tarafından koruyucu önlemler alındıktan sonra kalan artık risk;

–    kullanıcı tarafından tüm koruyucu önlemler uygulandıktan sonra kalan kalıntı risk.
[KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.9, değiştirilmiş]

4.14 risk

zararın meydana gelme olasılığı ile bu zararın ciddiyetinin birleşimi [KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.2]

4.15 kabul edilebilir risk

toplumun mevcut değerlerine dayalı olarak belirli bir bağlamda kabul edilen risk [KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.7]

4.16 risk değerlendirmesi
 risk analizi ve risk değerlendirmesinden oluşan genel süreç [KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.12]

4.17 güvenlik

kabul edilemez riskten arınmış olma durumu
[KAYNAK: ISO/IEC Kılavuzu 51, tanım 3.1]

4.18 güvenlik entegrasyonu

AG  donanımının kalan(artık) riskini kabul edilebilir edilebilir risk seviyesinin altına düşürmek için “3 adımlı metodoloji”nin (bkz. Şekil 1) uygulanması
    Maddeye ilişkin Not 1:    Daha fazla bilgi için A.2'ye bakınız.

4.19 yeterli koruma

riski kabul edilebilir edilebilir bir düzeye indiren koruma

4.20 tek hata durumu

tek bir korumanın (ancak güçlendirilmiş korumanın değil) veya tek bir bileşenin ya da cihazın hatalandığı durum

Maddeye ilişkin Not 1:    Tek hata durumu, bir veya daha fazla başka hata durumuna yol açarsa, bunların tümü tek bir hata durumu olarak kabul edilir.

[KAYNAK: IEC Kılavuzu 104, tanım 3.8]
    Maddeye ilişkin Not 2:    Güçlendirilmiş koruma, IEV, 903-02-08'de tanımlanmıştır.

4.21 güvenlikle(emniyetle)  ilgili güvenlik

sistem kaynaklarının, iletişim kanalları üzerinden yetkisiz veya kazara erişimden kaynaklanan güvenlik tehlikelerine karşı korunduğu durum
    Maddeye ilişkin Not 1:    Bazı cihazlarda şebeke  elektrik fişi bir iletişim kanalı olarak kullanılabilir (örn. elektrik hattı üzerinden iletişim).

4.22 tehdit

Güvenliği ihlal etme ve zarar verme potansiyeli; güvenliği ihlal edebilecek ve zarar verebilecek bir durum, yetenek, eylem veya olayın varlığında ortaya çıkar
[KAYNAK: IEC/TS 62443-1-1:2009, tanım 3.2.125'ten türetilmiştir]
 
   5    Temel ilkeler
    5.1    Güvenlik entegrasyonu ilkesi

Şekil 1, güvenlik entegrasyonu ilkesini göstermektedir. Asgari gerekli risk azaltımı, belirli bir durum için kabul edilebilir edilebilir riski karşılamak üzere elde edilmesi gereken risk azaltımıdır. Gerekli risk azaltımı kavramı, elektrikli donanımlara yönelik güvenlik gerekliliklerinin geliştirilmesinde temel öneme sahiptir. Belirli bir tehlikeli olay için kabul edilebilir edilebilir riski belirlemenin amacı, riskin her iki bileşeni açısından neyin makul kabul edildiğini belirtmektir (bkz. 8.2 ve Şekil 3).

Kabul edilebilir edilebilir risk, birçok faktöre bağlı olacaktır (örneğin, yaralanmanın ciddiyeti, maddi hasar, tehlikeye maruz kalan kişi sayısı, bir kişinin veya kişilerin tehlikeye maruz kalma sıklığı ve maruz kalma süresi).

Ürün standartlarında farklı güvenlik önlemleri arasında seçim yapma imkanı varsa, bu standartlar, üreticilerin donanımlarını kendi kapsamlı incelemeleriyle güvenlik entegrasyonları da dahil olmak üzere bir risk değerlendirmesini nasıl uygulamaları gerektiğini belirleyen ilkeleri açıkça göstermelidir. Bu gibi durumlarda, üreticiler ürünlerinin güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk taşır. Bu durum, üreticilerin kendi donanımlarının belirli özellikleri ve ilgili içeriği hakkında en iyi bilgiye sahip olduğu daha karmaşık ürünlerde özellikle önemlidir. Ayrıca, aşağıdaki bilgi kaynakları da dikkate alınabilir:

–    hem genel hem de belirli uygulamayla doğrudan ilgili olan çeşitli kaynaklardan gelen gereklilikler;

–    çeşitli kaynaklardan gelen kılavuzlar;

–    uygulamaya dahil olan farklı taraflarla yapılan görüşmeler ve anlaşmalar;

–    uluslararası görüşmeler ve anlaşmalar (uygulamalar için kabul edilebilir risk kriterlerine ulaşmada ulusal ve uluslararası standartların rolü giderek daha önemli hale gelmektedir);

–    sektör standartları ve kılavuzları;

–    danışma organlarından gelen bağımsız endüstriyel, uzman ve bilimsel tavsiyeler;

–    ilgili tüm paydaşlar tarafından belirlenen güncel değerler; –    kullanıcı şartnameleri.

NOT  Bazen 1. adımın veya 1. ve 2. adımların uygulanmasıyla kabul edilebilir risk düzeyine zaten ulaşılmış olabilir.
Şekil 1 — Güvenlik entegrasyonunun prensibi

5.2    Temel kavramlar

Güvenlikle ilgili risk değerlendirmesi, alçak gerilim donanımının sınırlarının belirlenmesiyle başlayan bir dizi mantıksal adımdır (bkz. Madde 6). Bir sonraki adım, alçak gerilim donanımıyla ilişkili tehlikelerin sistematik bir şekilde incelenmesidir (bkz. Madde 7). Ardından yapılan risk tahmini (bkz. Madde 8) ve risk değerlendirmesi ve/veya risk karşılaştırması (bkz. Madde 9) sonrasında, risk değerlendirmesinin ardından, gerektiğinde risk azaltma işlemi uygulanır (bkz. Madde 10). Bu süreç tekrarlandığında, tehlikelerin uygulanabilir olduğu ölçüde ortadan kaldırılması ve koruyucu önlemlerin alınması için yinelemeli bir süreç ortaya çıkar.

Risk değerlendirmesi şunları içerir (bkz. Şekil 2):

a)    risk analizi:

1)    AG (Alçak Gerilim) donanımının sınırlarının belirlenmesi (bkz. Madde 6);

2)    tehlike tanımlama (bkz. Madde 7);

3)    risk tahmini (bkz. Madde 8);

b)    risk değerlendirmesi / risk karşılaştırması (bkz. Madde 9).

Risk analizi, risk değerlendirmesi için gerekli bilgileri sağlar ve bu da AG donanımının güvenliği hakkında kararlar alınmasına olanak tanır.

Risk değerlendirmesi, yargısal kararlara dayanır. Bu kararlar, mümkün olduğunca nicel yöntemlerle desteklenen nitel yöntemlerle desteklenmelidir. Nicel yöntemler, potansiyel zararın ciddiyeti ve kapsamı yüksek olduğunda ve kaynaklar veya veriler elverdiğinde uygun olabilir. Nicel yöntemler, alternatif
koruyucu önlemleri değerlendirmek ve hangisinin daha iyi koruma sağladığını belirlemek için yararlıdır.

NOT    Nicel yöntemlerin uygulanması, mevcut yararlı verilerin miktarıyla sınırlıdır ve birçok uygulamada yalnızca nitel risk değerlendirmesi mümkündür.
Risk değerlendirmesi, izlenen prosedürün ve elde edilen sonuçların belgelenebileceği şekilde gerçekleştirilmelidir (bkz. Madde 9).
Risk değerlendirmesi, risk azaltmanın gerekli olup olmadığını belirler. Risk azaltmanın nasıl yapılacağına ilişkin kılavuz Madde 10’da verilmiştir.



NOT Alçak gerilim (AG) donanımlarına ilişkin risk değerlendirme süreci aşağıdaki şekilde uygulanmalıdır:
–    AG  donanımın uygun kapsamı ve hedef kullanıcıları belirlenmelidir (bkz. Madde 6);
–    AG donanımının kullanım amacını ve makul ölçüde öngörülebilir yanlış kullanımlarını belirlemek (bkz. Madde 6);
–    AG donanımının tasarım, imalat, kurulum, bakım, onarım ve bertaraf gibi her bir yaşam döngüsü aşamasındaki tehlikeleri belirlemek (bkz. Madde 7);
–    tespit edilen her bir tehlikenin neden olduğu riskleri tahmin etmek (bkz. Madde 8);
–    tespit edilen tehlikelerin neden olduğu riskleri değerlendirmek (bkz. Madde 9);
–    AG donanımına ilişkin risk değerlendirmesinin sonuçları, kalan riskin kabul edilebilir edilebilir bir seviyede olduğunu gösteriyorsa, başka bir işlem yapılmasına gerek yoktur (bkz. Madde 9);
–    kalan risk kabul edilebilir edilebilir değilse, risk azaltma önlemleri uygulanmalıdır (bkz. Madde 10);
–    kalan risk kabul edilebilir edilebilir bir düzeye indirilene kadar döngü tekrarlanır.
Şekil 2 — Risk değerlendirmesi ve risk azaltma döngüsü

5.3    Risk değerlendirmesi için bilgiler

5.3.1    Genel

Risk değerlendirmesi ve her türlü nitel ve nicel analiz için gerekli bilgiler aşağıdakileri içermelidir:

a)    AG donanımının sınırları (bkz. Madde 6);

b)    AG donanımının tüm yaşam döngüsünün çeşitli aşamalarının açıklaması (örn. nakliye, montaj ve kurulum, devreye alma ve kullanım);

c)    tasarım çizimleri veya alçak gerilim donanımının niteliğini belirlemeye yarayan diğer araçlar;

d)    mevcut veya benzer alçak gerilim donanımına ilişkin kaza, olay veya hata geçmişi (varsa);

e)    örneğin emisyonlardan (gürültü, titreşim, toz, duman vb.), kullanılan kimyasallardan veya alçak gerilim donanımı tarafından işlenen malzemelerden kaynaklanabilecek olası risklere ilişkin bilgiler;

f)    mevcut olduğu takdirde, alçak gerilim donanımı ile birlikte sağlanan kullanım bilgileri.

Bu bilgiler, tasarım geliştikçe veya değişiklikler gerektiğinde güncellenmelidir.

Farklı donanım türleriyle ilişkili benzer tehlikeli durumlar arasında karşılaştırmalar, söz konusu durumlardaki tehlikeler ve kaza koşulları hakkında yeterli bilgi mevcut olduğu sürece genellikle mümkündür.

Kaza geçmişinin olmaması, kaza sayısının az olması veya kazaların ciddiyetinin düşük olması, otomatik olarak riskin düşük olduğu varsayımı olarak kabul edilmemelidir.

Nicel analiz için, verilerin uygunluğuna güven duyulması koşuluyla, veri tabanlarından, el kitaplarından, laboratuvarlardan ve üreticilerin teknik özelliklerinden elde edilen veriler kullanılabilir. Bu verilerle ilişkili belirsizlik , belgelerde belirtilmelidir (bkz. Madde 11).

5.3.2    Alçak gerilim donanımının tanımına ilişkin bilgiler

Alçak gerilim donanımının tanımına ilişkin bilgiler şunları içermelidir:

a)    aşağıdakileri içeren öngörülen alçak gerilim donanımı teknik özellikleri:

–    donanımın yaşam döngüsünün çeşitli aşamalarının açıklaması (örn. nakliye, montaj ve kurulum, devreye alma, bakım ve kullanım);

–    tasarım çizimleri veya donanımın niteliğini belirlemeye yarayan diğer araçlar;

–    gerekli enerji kaynakları ve bunların nasıl sağlandığı;

b)    mevcut olduğu ölçüde, donanımın kullanımına ilişkin bilgiler.

5.3.3    İlgili standartlar ve diğer geçerli belgeleri

İlgili belgeler şunları içerir:

a)    Uluslararası Standartlar gibi ilgili yayınlar;

b)    güvenlik bilgi formu ve diğer ilgili teknik özellikler.

5.3.4    Uygulama ve deneyimiyle ilgili bilgiler

Donanımın uygulama deneyimine ilişkin bilgiler şunları içermelidir:

a)    üretici tarafından toplanan verilere atıfta bulunuluyorsa, söz konusu donanımın veya benzer donanımların geçmiş kayıtları (üreticinin mülkiyetinde kalır);

b)    sağlığa zarar verme geçmişi veya kaza kayıtları.

5.3.5    İlgili ergonomik ilkeler

Sağlıkla ilgili hususlar söz konusu olduğunda, risk değerlendirmesine ilgili ergonomik ilkeler dahil edilmelidir: 

a)   tasarım geliştirilirken veya

b)    değişiklikler gerektiğinde.
6    AG donanımının sınırlarının belirlenmesi

Risk değerlendirmesi, alçak gerilim donanımının sınırlarının belirlenmesi ile başlar.

a)    Kullanım sınırları, amaçlanan kullanım ve makul olarak öngörülebilen yanlış kullanımları içerir. Dikkate alınması gereken hususlar, örneğin şunlardır:

1)    AG donanımının farklı çalışma modları ve kullanıcılar için farklı müdahale prosedürleri (AL donanımının kullanımındaki hatalar nedeniyle gerekli olan müdahaleler dahil);

2)    kullanıcıların beklenen eğitim, deneyim veya yetenek düzeyleri, örneğin:

i)    operatörler;
ii)    bakım personeli veya teknisyenler; 
iii)    iii) stajyerler ve çıraklar;
iv)     genel halk.
NOT   Cinsiyet, yaş, baskın el kullanımı veya sınırlayıcı fiziksel yetenekler (örneğin görme veya işitme engeli, boy, güç) ile tanımlanan kişiler tarafından alçak gerilim donanımlarının (örneğin endüstriyel, endüstriyel olmayan ve evsel) kullanımı, bilindiği durumlarda dikkate alınmalıdır.

b)    Alan sınırlamaları. Dikkate alınması gereken hususlar, örneğin şunlardır:

1)    hareket aralığı;
2)    AG donanımının kurulumu ve bakımı için gerekli alan;
3)    insan etkileşimi, örneğin "insan-makine" arayüzü; 
4) "makine-güç kaynağı" arayüzü.

c)    Zaman sınırlamaları, yani:

1)    alçak gerilim donanımının ve/veya bazı bileşenlerinin (örn. aletler, aşınan parçalar) "kullanım ömrü", amaçlanan kullanım ve makul olarak öngörülebilen yanlış kullanım dikkate alınarak; 
2)    2) önerilen servis aralıkları.

d)    Diğer sınırlamalar, örneğin:

1)    çevresel - önerilen minimum ve maksimum sıcaklıklar, iç veya dış mekanda, kuru veya yağışlı havalarda, doğrudan güneş ışığı altında çalıştırılabilme, toza ve neme karşı tolerans vb.; 
2)    2) temizlik, gerekli temizlik seviyesi.
Alçak gerilim donanımının sınırları belirlenirken, söz konusu donanımın ilgili kullanım ömrü aşamaları dikkate alınmalıdır.

7    Tehlike    tespiti
Herhangi bir risk değerlendirmesinde temel adım, alçak gerilim donanımının yaşam döngüsünün tüm aşamalarında olası tehlikelerin, tehlikeli durumların ve tehlikeli olayların sistematik olarak tanımlanmasıdır. Söz konusu tehlike, tehlikeli durum veya tehlikeli olayın kişilere ve/veya evcil hayvanlara ve/veya mülke zarar verip vermediğinin ayırt edilmesi gerekir. Elektrikli donanımın yaşam döngüsünün tüm aşamaları dikkate alınmalıdır, yani:

a)    nakliye;
b)    montaj ve kurulum;
c)    devreye alma;
d)    kullanım;
e)    depolama
f)    hizmetten çıkarma, sökme ve bertaraf (güvenlik açısından).
NOT  Birçok ülkede, tehlikeli maddelerin kullanımı ve elleçlenmesi ile elektrikli ve elektronik donanımların geri dönüşümü konusunda ulusal veya bölgesel yasal gereklilikler bulunmaktadır.
Kaza geçmişinin olmaması, kaza sayısının az olması veya kazaların ciddiyetinin düşük olması, otomatik olarak riskin düşük olduğu varsayımı olarak kabul edilmemelidir. Tehlikeler ancak tespit edildiğinde ortadan kaldırılabilir veya bunlarla ilişkili riskler azaltılabilir.

Bunu başarmak için, alçak gerilim donanımı tarafından gerçekleştirilecek işlemlerin ve bu donanımla etkileşimde bulunan kişiler tarafından yerine getirilecek görevlerin belirlenmesi gereklidir.

Görev tanımlamasında, yukarıda listelenen alçak gerilim donanımının yaşam döngüsünün tüm aşamalarıyla ilişkili tüm görevler dikkate alınmalıdır. Görev tanımlamasında ayrıca, aşağıdakilerle sınırlı olmamak üzere, aşağıdaki görev kategorileri de dikkate alınmalıdır:
–    ayar;
–    test;
–    programlama;
–    devreye alma;
–    tüm çalışma modları;
–    çıkarılabilir parçaların sökülmesi;
–    normal durdurma;
–    acil durdurma;
–    beklenmedik çalıştırma;
–    hata tespiti / sorun giderme (operatör müdahalesi);
–    temizlik ve düzenleme;
–    planlı bakım ve onarım;
–    planlanmamış bakım ve onarım;
–    makul ölçüde öngörülebilir yanlış kullanım; –    güvenlik sorunlarıyla ilgili tehditler.

Daha sonra, çeşitli görevlerle ilişkili tüm tehlikeler, tehlikeli durumlar veya tehlikeli olaylar belirlenmelidir.
Buna ek olarak, görevlerle doğrudan ilişkili olmayan, makul ölçüde öngörülebilir ek tehlikeler, tehlikeli durumlar veya tehlikeli olaylar da tespit edilmelidir (örneğin, sismik olaylar, yıldırım, aşırı kar yükü, gürültü, alçak gerilim donanımlarının çökmesi veya parçalanması).

Ek C, bu sürece yardımcı olmak amacıyla tehlike, tehlikeli durum ve tehlikeli olay örnekleri sunmaktadır. Tehlikelerin sistematik olarak belirlenmesi için çeşitli yöntemler mevcuttur.

Ek D, değerlendirilen alçak gerilim donanımıyla ilgili tehlikeleri belirlemek ve belgelemek için bir araçtır. Ek A’da açıklanan güvenlik ilkeleri ve temel güvenlik gerekliliklerine dayalı olarak, bu tehlikeler belirlenir ve Ek D’deki “ilgili EVET / HAYIR” sütununda belgelenir.

Bundan sonraki bölüme “Risk tahmini”  ile devam edilecektir.