×

Rahatsız Edici Işığın (Işık Kirliliğinin) Önlenmesi Bölüm-2


Rahatsız Edici Işığın (Işık Kirliliğinin) Önlenmesi
Bölüm-2


ETP Işık Kirliliği Çalışma Grubu 
Prof. Dr. Rengin Ünver
Sabri Günaydın

[Yayım Tarihi: 20 Kasım 2026 ]

2025 yılı Mayıs ayında    Birleşik Kırallık  ILP(Institution of Lighting Professionals) Guidance Note 01/21’in Türkçe'ye çevirisi yapılmış   3 bölüm halinde  " Işık Kirliliğinin (Rahatsız Edici Işığın) Azaltılması " başlığı ile  yayınlanmıştı.

2025 yılında  yayınlanan " Işık Kirliliğinin (Rahatsız Edici Işığın) Azaltılması " bölümleri ne ulaşmak için  aşağıdaki bölümleri lütfen tıklayınız.  

♦ Bölüm 1
♦ Bölüm 2
♦ Bölüm 3

2026 yılında Guidance Note 21 güncellenmiş olup  eski adı The Reduction of Obtrusive Lİght olan "  ILP kılavuzunun adı  "The Avodiance of Obtrusive Lİght"  (Rahatsız Edici Işığın Önlenmesi) ve içeriği güncellenmiştir. 

Bu teknik kılavuz, Birleşik Kırallık İngiltere ILP (Institution of Lighting Professionals) Guidance Note 01/26’nın orijinal İngilizce sürümü esas alınarak; ETP’nin GN01/21 Türkçe yayınında kullanılan teknik terim karşılıkları korunarak ;   ETP Işık Kirliliği Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Rengin Ünver, ETP Işık Kirliliği Çalışma Grubu Üyesi  Sabri Günaydın tarafından yapay zeka çeviri yazılımları kullanarak Türkçe'ye çeviri yapılmış, kontrol edilerek düzenlenmiştir.

Tüm hakları saklıdır. Bu yayının hiçbir bölümü, ILP- Aydınlatma Profesyonelleri Enstitüsü'nün yazılı izni olmadan çoğaltılamaz, bir erişim sisteminde saklanamaz veya elektronik, elektrostatik, manyetik bant,  mekanik, fotokopi, kayıt veya başka bir şekilde herhangi bir biçimde veya herhangi bir yolla iletilemez.

Bu yayın tüm hakları saklı olmak üzere telif hakkıyla korunmaktadır. 

ILP (Institution of Lighting Professionals) ‘nin Türkçe çeviri ile ilgili sorumluluğu yoktur. ETP Türkçe çeviri ve düzenleme sorumluluğunu üstlenir. 

Türkçe çeviride göreceğiniz olası hataları “iletisim@etp.com.tr “  E-posta  adresine  göndermenizi rica ederiz. 

Bu kılavuzun ETP Portalımızda yayını ile ilgili bize Destek ve kılavuz olan, izin veren  ILP Teknik Yönetici Mr. Guy Harding’e teşekkür ederiz.



5. Temiz Mahalleler ve Çevre Yasası (CNEA) 2005

5.0.1  2025 tarihli temiz Mahalleler ve Çevre Yasası (The Clean Neighbourhoods and Environment Act/, CNEA) İngiltere ve Galler’deki Yerel Yönetimlere ve Çevre Ajansına, tanımlanmış tesislerden yayılan yapay ışığı, yasal bir rahatsızlık olarak sınıflandırarak çok çeşitli sorunlarla başa çıkmaları için ek yetkiler vermektedir.

5.0.2    CNEA 2005, 1990 tarihli Çevre Koruma Yasası'nın 79 (1) sayılı bölümünü “yasal rahatsızlık düzeninin, aşağıda belirtilen ışık rahatsızlığını da kapsayacak şekilde genişletilmesİ” şekilde değiştirmiştir.

 '(fb). Sağlığa zararlı veya rahatsız edici olacak şekilde tesislerden yayılan yapay ışık'.

5.0.3 DEFRA tarafından CNEA 2005'in 101 ile 103. Bölümleri hakkında hazırlanan kılavuz (DEFRA, Nisan 2006), yerel makamların, yapay aydınlatmadan kaynaklanan rahatsızlıklar da dâhil olmak üzere, bölgelerinin mevcut ve potansiyel yasal rahatsızlık kaynaklarına karşı periyodik olarak kontrol edilmesini sağlama görevini genişletmektedir. Yerel makamlar yapay ışıktan kaynaklanan bu tür rahatsızlıklarla ilgili şikâyetleri araştırmak için uygun adımlar atmalıdır. Yasal bir sıkıntının mevcut olduğu veya meydana gelebileceği veya tekrarlanabileceği konusuna kanaat getirdikten sonra, yerel makamlar, rahatsızlığın belirli bir zaman dilimi içinde durdurulmasını veya azaltılmasını talep eden bir azaltma bildirimi (1990 Çevre Koruma Yasası'nın 80(2) bölümü uyarınca) yayınlamalıdır.

5.0.4 CNEA, bazı tesisleri mevzuat kapsamındaki yasal rahatsızlık hükümlerinden muaf tutar. Bu tür tesislere karşı statutory nuisance davası açılamaz; bu durumda şikâyet sahibi Common Law kapsamında nuisance iddiasına başvurabilir.

5.0.5 “Common law nuisance/ ortak hukuk kapsamında haksız rahatsızlık (komşuluk hakkına müdahale) bir kişinin başkasının arazisini veya taşınmazını kullanma ve ondan yararlanma hakkına makul olmayan biçimde müdahale eden eylemleri ele alan hukuki kavramdır.

5.0.6 Private nuisance/ Özel hukuk kapsamında haksız rahatsızlık (taşınmazın kullanımına ve yararlanılmasına haksız müdahale) bir haksız fiil niteliğinde medeni taleptir.  Davacı, rahatsızlığın durdurulması için ihtiyati/kalıcı yasak ve/veya zararının karşılanması için tazminat talep edebilir. Müdahalenin nuisance sayılabilmesi için makul olmayan nitelikte olması gerekir.

5.0.7 Common law/Ortak hukuk kapsamında ışık rahatsızlığının oluşması için müdahale eden ışığın yalnızca can sıkıcı olmanın ötesine geçmesi; etkilenen taşınmazın kullanım ve yararlanmasını önemli ölçüde etkilemesi, makul olmayan müdahaleye veya sağlık kaygılarına yol açabilmesi gerekir.

5.1 İskoçya 

5.1.1 2008 tarihli Public Health/Halk Sağlığı etc. (Scotland/İskoçya) Yasa’sının 110. maddesi, Environmental Protection Act/Çevre Kuruma Yasası 1990’ı yapay ışığı da kapsayacak şekilde değiştirmiştir. Yaklaşım genel olarak İngiltere ve Galler’e benzer ve tesislerden veya sabit bir nesneden gelen yapay ışığı kapsar. Crown veya ziyaretçi kuvvet adına deniz, kara veya hava kuvvetleri amaçlarıyla ya da savunmadan sorumlu Bakanlık amaçlarıyla kullanılan deniz fenerleri için istisnalar uygulanır.

6.Ulusal Planlama Politikası Çerçevesi (NPPF)

6.1 Ulusal Planlama Politikası Çerçevesi (The National Planning Policy Framework, NPPF) İngiltere'deki projelerin tasarımı ve yapımında geliştiricilere ve tasarımcılara yardımcı olmak için daha özlü ve kullanılabilir bir planlama belgesi olarak tanıtıldı.

6.2 Ulusal Planlama Politikası Çerçevesi 2024 (National Planning Policy Framework – NPPF), rahatsız edici ışığın kontrolü bakımından aydınlatma konusuna sınırlı ölçüde değinmektedir. Bu konuya 198 ve 200. paragraflarda atıfta bulunulmakta olup, 198. paragrafta şu ifade yer almaktadır:

“Planlama politikaları ve kararları ayrıca, yeni gelişmelerin bulundukları konuma uygun olmasını sağlamalıdır. Bu değerlendirme yapılırken; kirliliğin sağlık, yaşam koşulları ve doğal çevre üzerindeki muhtemel etkileri (kümülatif etkiler dâhil) ile sahanın veya daha geniş çevrenin, söz konusu gelişmeden kaynaklanabilecek etkilere karşı potansiyel hassasiyeti dikkate alınmalıdır.
Bu kapsamda, aşağıdaki hususları dikkate almalıdırlar: …

c) Yapay ışıktan kaynaklanan ışık kirliliğinin yerel yaşam ve çevre koşulları, doğal olarak karanlık peyzajlar ve doğanın korunması üzerindeki etkisini sınırlandırmak.” (NPPF, Paragraf 198, 2024)


6.3 NPPF, 200. paragrafta ortaya konulan “değişimin sorumlusu” (agent of change) ilkesini içermektedir. Bu ilke uyarınca:

“Planlama politikaları ve kararları, yeni gelişmelerin mevcut işletmeler ve toplumsal tesislerle (ibadet yerleri, barlar, müzik mekânları ve spor kulüpleri gibi) etkin bir şekilde bütünleştirilebilmesini sağlamalıdır.Mevcut işletme ve tesislere, bunların kurulmasından sonra izin verilen yeni gelişmeler nedeniyle makul olmayan kısıtlamalar getirilmemelidir.Mevcut bir işletmenin veya toplumsal tesisin faaliyetinin, yakın çevresindeki yeni bir gelişme (kullanım amacı değişiklikleri dâhil) üzerinde önemli ölçüde olumsuz bir etkiye yol açabilecek olması durumunda, başvuru sahibinin (veya ‘değişimin sorumlusu’ – agent of change), gelişme tamamlanmadan önce uygun etki azaltıcı önlemleri alması/sağlaması istenmelidir."

6.4 Örneğin, mevcut durumda aydınlatılan bir tesisin bitişiğinde yeni bir gelişme öneriliyor ve söz konusu tesisin aydınlatmasının önerilen gelişmenin sakinleri açısından bir rahatsızlık oluşturabileceği değerlendiriliyorsa, başvuru sahibi bu durumun ortaya çıkmasını önleyecek şekilde gelişmeyi tasarlamalı veya diğer uygun etki azaltıcı önlemleri değerlendirmelidir. “Yeni sakinler, mevcut bir rahatsızlığın bulunduğu yere sonradan gelerek bu rahatsızlığa maruz kalan taraf konumuna düşmemelidir.”

7- Ulusal Planlama Politikası 

7.1 Ulusal çevrim içi planlama kılavuzu , ışık kirliliğine ilişkin kaygıların hangi durumlarda dikkate alınması gerektiğini ele almaktadır.

7.2  Kılavuz, planlamacılara konu hakkında genel bir bakış sağlamak amacıyla, ilgili bazı dokümanlara bağlantılar da içeren üst düzey bir çerçeve sunmaktadır. Konu aşağıdaki yedi değerlendirme başlığı altında ele alınmaktadır:

i. Işık kirliliği hangi durumlarda planlama açısından önem taşır?

ii. Bir gelişme önerisinin ışık kirliliği açısından etkileri olup olmadığı değerlendirilirken hangi faktörler dikkate alınmalıdır?

iii. Işığın nereye yöneldiği değerlendirilirken hangi faktörler dikkate alınmalıdır?

iv. Işığın ne zaman yayıldığı/aydınlatmanın ne zaman kullanıldığı değerlendirilirken hangi faktörler dikkate alınmalıdır?

v. Işığın ne kadar yayıldığı değerlendirilirken hangi faktörler dikkate alınmalıdır?

vi. Olası ekolojik etkiler değerlendirilirken hangi faktörler dikkate alınmalıdır?

vii. Aydınlatmaya ilişkin yaklaşımlara yön verebilecek ve ışık kirliliğinin azaltılmasına yardımcı olabilecek başka hangi bilgiler mevcuttur?

7.3 Rehberde özel olarak zorunlu tutulmamış olmakla birlikte, planlamacıların yapay aydınlatma uygulamalarını dikkate almaları ve bu konuda kendilerine yardımcı olmak üzere aydınlatma tasarımcılarına danışmaları beklenmektedir. Böylece planlamacılara, her bir proje için uygulanabilecek planlama koşulları konusunda bilgi verilebilir ve yapılan başvurular/incelenmek üzere sunulan dokümanlar değerlendirilerek söz konusu planlama koşullarının yerine getirilip getirilmediği belirlenebilir.

7.4 İskoç Hükûmeti (Scottish Executive), rahatsız edici ışık unsurlarının daha tasarım aşamasında azaltılmasına yardımcı olmak amacıyla, Mart 2007'de “Işık Kirliliğinin Kontrolü ve Enerji Tüketiminin Azaltılması” (Controlling Light Pollution and Reducing Energy Consumption) başlıklı bir tasarım metodolojisi dokümanı yayımlamıştır.

8. Çevresel Bölgeler

8.1Yerel Planlama İdarelerinin, gelişim planlarında dış aydınlatmanın kontrolü amacıyla aşağıdaki çevresel bölgeleri belirlemeleri tavsiye edilmektedir.

Tablo 2: Aydınlatma Çevresel bölgeleri

Not 1 Çevresel bölge ilgili rehber kullanılarak tanımlanabilir; ancak çevresel bölgenin tayini nihai olarak yetkin bir aydınlatma profesyoneliyle birlikte yerel idarenin kararıdır.

Not 2 Aydınlatılacak alan iki bölgenin sınırına yakınsa, daha sıkı bölge için geçerli rahatsız edici ışık sınırlama değerleri kullanılmalıdır (bitişik bölge değerlendirmelerine bakınız).

Not 3 Koruma statüsü altındaki kırsal bölgelerde daha yüksek politika standardı uygulanmalıdır.

Not 4 E0 Bölgesi her zaman bir E1 Bölgesi ile çevrelenmelidir.

Not 5 Bölgeleme yerel planlama otoritesiyle kararlaştırılmalı; yerel gereklilikler nedeniyle özel/belirli alanları korumak için daha sıkı bir bölge sınıflandırması uygulanabilir.

Not 6 GN01’in önceki baskısında SQM (Sky Quality Meter / Gece Göğü Kalite Ölçer) değerlendirmesi bulunmaktaydı. Ayrıntılı bir değerlendirme için gereken ölçüm dönemlerinin bir yılı aşabilmesi nedeniyle bu yaklaşım güncellemede kaldırılmıştır.

9. Bitişik Bölgelerdeki Konular 

9.1 Tablo 2’nin 1 numaralı notunda belirtildiği üzere, aydınlatılacak bir alan iki bölge arasındaki sınırın görsel etki mesafesi içerisinde bulunuyorsa, daha sıkı koşullara sahip bölge için geçerli olan rahatsız edici ışık sınır değerleri uygulanmalıdır.
Şekil 5 bu durumu göstermektedir. Daha sıkı koşullara sahip E(X−1) bölgesinde veya bu bölgenin sınırında bulunan bir gözlemci, bitişikteki daha az sıkı koşullara sahip E(X) bölgesine doğru baktığında, yalnızca bulunduğu bölge için geçerli olan rahatsız edici ışık düzeyine maruz kalmalıdır.
 
Şekil 7: Bölge sınırlarına ilişkin değerlendirmeler

10. Tasarım Kılavuzu

10.1 CIE150'ye dayanan aşağıdaki sınırlamalar, bir Yerel Planlama Yetkilisi’nin (LPA) dış aydınlatma kurulumları için kendi planlama kılavuzuna eklenebilir veya değiştirilebilir. Aydınlatma tasarımı göründüğü kadar basit olmadığından, herhangi bir dış aydınlatma düşünülürken, yetkin bir profesyonel aydınlatma tasarımcısına danışmanız ve/veya onunla birlikte çalışmanız tavsiye edilir.

11. Rahatsız Edici Işığın Kontrolü İçin Aydınlatma Parametrelerinin Önerilen En Büyük Değerleri

11.1 Çevredeki taşınmazlarda aydınlatmanın sınırlandırılması

11.1.1 İzinsiz ışık girişi / rahatsızlık


Tablo 3 (CIE 150 Tablo 2): Binalarda izin verilen en büyük düşey aydınlık düzeyi değerleri

* Kısıtlama (Curfew): Rahatsız edici ışığın kontrolüne yönelik daha sıkı koşulların uygulanmaya başlayacağı saatten sonraki zaman dilimidir; çoğu durumda, yerel planlama idaresi tarafından aydınlatmanın kullanımına ilişkin getirilen bir koşuldur. Uygulamaya bağlı olarak kısıtlama saatleri genellikle 21:00 ile 23:00 arasında başlar ve 07:00’ye kadar devam edebilir. Bununla birlikte, rahatsız edici ışığın azaltılmasına yakın çevrede ve hassas insan alıcıları ile fauna ve flora alıcıları yönünde öncelik verilmesini sağlamak amacıyla, kesin kısıtlama saatleri dikkatle belirlenmelidir.

11.1.1.1 Limitler yakındaki mevcut veya potansiyel taşınmazlara ve özellikle pencerelere uygulanır. Değerler, pencereye ışık katkısı yapan önerilen ve mevcut tüm aydınlatma kurulumlarının toplamıdır.

11.1.1.2 Yeni bir şemanın potansiyel etkisinin veya mevcut aydınlatmanın yeni bir gelişme üzerindeki etkisinin belirlenebilmesi için bir başlangıç (baseline) durumunun oluşturulması esastır.

11.1.1.3 Konut yaşam kalitesi alıcılarında pencerelere ışık taşması nedeniyle oluşabilecek olumsuz artışları azaltmak için düşey aydınlık düzeyindeki artış, başlangıç değerini %50’den fazla veya Çevresel Bölge limitini - hangisi daha düşükse - aşmamalıdır.

11.1.2  Taşan ışık / Işık taşması 

11.1.2.1 Tablo 3, yayılan ışığın yönetimi için de dikkate alınabilir; ancak tasarımcılar, bitişikteki aydınlatılmış alanların görev performansı gereksinimlerini de dikkate almalı ve taşan ışığın bu performans parametrelerini olumsuz etkilememesini sağlamalıdır; çünkü bu durum güvenli kullanımlarını etkileyebilir. Bu durum yayılan ve izinsiz girişim aydınlatma değerlerinin tesisin içinde bulunduğu çevresel bölge için beklenenden daha aza indirilmesi ihtiyacını doğurabilir.

11.2 Görme alanındaki yüksek parıltılı aydınlatma aygıtlarının sınırlandırılması

11.2.1 Parlak aydınlatma aygıtlarının ışık yeğinliğine ilişkin sınır değerler; gözlemci ile parlak aydınlatma aygıtı/aygıtları arasındaki görüş mesafesine (d) ve aydınlatma aygıtının parlak bölümünün gözlemci doğrultusundaki izdüşüm alanına (Aₚ) bağlıdır.

11.2.2 Tablo 4, aydınlatma aygıtlarının parlak yüzeylerinin görülmesinin bina veya tesis kullanıcıları açısından rahatsızlık oluşturmasının muhtemel olduğu belirli doğrultularda, aydınlatma aygıtlarının ışık yeğinliği için izin verilen en yüksek değerleri göstermektedir. Bu sınır değerler, söz konusu parlak yüzeylerin anlık veya kısa süreli olarak görülmesi durumları için değil, bu yüzeylerin görüş alanında sürekli veya uzun süre kalmasının muhtemel olduğu gözlem konumları için geçerlidir.

Tablo 4 (CIE 150 Tablo 3): Parıltılı aydınlatma aygıtlarının ışık yeğinliği sınır değerleri 5  
 (Aydınlatma aygıtlarının tasarlanan doğrultular için en büyük değerler)

Not 1    d, gözlemci ile kamaşma kaynağı arasındaki metre cinsinden uzaklıktır;

Not 2    Işık yeğinliğinin 0 cd olması ancak belirtilen yönlerde tam perdelemeye sahip aydınlatma aygıtı ile gerçekleştirilebilir;

Not 3    Ap, ışık kaynağının gözlemci konumundan görünen yüzeyinin alanıdır. 

Not 4    Daha fazla bilgi için CIE 150 Ek C'ye bakınız

Not 5 
   Her bir bölge için üst sınırlar, Ap>0,5 sütunundakiler dikkate alınmalıdır.

5 NSVV – Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (Hollanda Aydınlatma Vakfı, Hollanda) tarafından benimsenen yaklaşım esas alınarak ve CIE 150 Ek C, Tablo C.2 dikkate alınarak değiştirilmiştir.

11.2.3 Tablo 4’ün Uygulanmasına ve Değerlendirme Sürecine Yardımcı Olacak Hususlar

a) Gözlemciler açısından Aₚ’nin değerlendirilmesi güç olabilir ve bu değer, gözlemcinin konumuna ve görüş mesafesine bağlı olarak değişiklik gösterecektir.

b) Yukarıdaki bilgiler tek bir aydınlatma aygıtının değerlendirilmesi için geçerlidir. Ancak iki veya daha fazla aydınlatma aygıtı birbirine yakın konumlandırılmış ve gözlemci tarafından tek bir ışık kaynağı gibi algılanıyorsa, değerlendirme; gözlemci doğrultusundaki veya söz konusu görüntünün sürekli olarak görülmesinin muhtemel olduğu konumlardan bakıldığında, aydınlatma aygıtlarının birleşik parlak yüzeyleri (Aₚ) esas alınarak yapılmalıdır.

c) Yüksek direkli aydınlatma (mast lighting) kullanılan tesislerde, aydınlatma aygıtları çoğu zaman gece gökyüzüne karşı görülür. Arka plandaki gökyüzü ile aydınlatma aygıtlarının parlak yüzeyleri arasındaki karşıtlık (kontrast) önemli düzeyde olabilir. Bu tür tesislerde, her bir çevresel bölge için belirlenmiş kısıtlama (curfew) dönemi sınır değerleri uygulanmalıdır. Ancak E4 çevresel bölgesinde bulunan bu tür tesisler, E3 çevresel bölgesinin kısıtlama dönemi koşullarını sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır.

11.2.4 Ek 3, Tablo 4’ün uygulanmasına ve kullanılmasına yardımcı olmak amacıyla tamamlayıcı rehberlik sağlamaktadır.

11.3 Ulaşım sistemleri üzerindeki etkilerin sınırlandırılması

11.3.1 Karayolu ağı kullanıcılarının temel/zorunlu bilgileri görme yeteneğinde bir azalma olduğu durumlarda durumlarda Tablo-4 ‘te verilen sınırlamalar geçerlidir. CIE 150 2017; Tablo 4, ilgili konumlar ve seyahat yolundaki kullanıcıların bakış doğrultuları için en büyük değerleri vermektedir.

11.3.2 Bu değerler yalnızca yol aydınlatma tesisatları için değil, aydınlatma aygıtlarının konumlandırılmasının yukarıdaki tanıma girdiği, yani karayolundan görülebilen aydınlatma aygıtlarının bulunduğu tüm kurulumlar için  geçerlidir.

11.3.3 Eşik Artışının (TI) belirlenemediği yol dışı aydınlatma kurulumları için, GN01 Tablo 4’teki kaynak ışık yeğinliği sınırlamalarına bakın.

Tablo 5 (CIE 150; Tablo 4): Eşik Artışı ve Seyahat Yönündeki bakış doğrultusu için Maksimum Değerler

Not 1    Yol sınıflandırmaları CIE 115:2010'da verildiği gibidir

Not 2     Bu tabloda belirtilen örtücü /puslu /donuk ışıklılık değerleri, izin verilen TI %15 değerine dayanmaktadır. 

11.3.4 Tanımlar:

TI (Threshold Increment – Eşik Artışı): 
Bir kamaşma kaynağının mevcut olduğu durumda, bir nesnenin aynı derecede iyi görülebilmesi için nesne ile arka planı arasında gerekli olan kontrast artışının yüzde olarak ifade edilen ölçüsüdür.
Not: Daha yüksek TI değerleri, daha yüksek düzeyde bozucu kamaşmaya (disability glare) karşılık gelir. Bozucu kamaşma, görüş alanındaki yüksek yeğinlikli ışık kaynaklarının neden olduğu görme yeteneğindeki azalmadır.

Lᵥ (Örtücü Işıklılık – Veiling Luminance): 
Saçılan ışığın sahnenin retina üzerindeki görüntüsünde oluşturduğu ilave aydınlığın neden olduğu kontrast azalmasına eşdeğer bir azalma oluşturmak için, nesne uzayındaki görüntünün üzerine eklenmesi gereken ışıklılıktır. Bu terim en yaygın olarak, görüş alanında bulunan bir kamaşma kaynağının kontrastı azaltıcı etkisini tanımlamak için kullanılır.

11.4  Gece göğü ışıltısının sınırlandırılması

Tablo 6 (CIE 150 tablo 5): 
Aydınlatma aygıtlarının üst yarı uzaya yayımladıkları ışık oranının (ULR) izin verilen en büyük değerleri



Not 1   Bu, gece göğü ışıltısını sınırlandırmak için birincil yaklaşımdır ve farklı tek aydınlatma aygıtları karşılaştırmak ve bir kurulumdaki her bir aydınlatma aygıtının katkısını azaltmak için uygundur.

Not 2 Bu, gece göğü ışıltısına katkıda bulunan, yerden yukarı doğru /göğe doğru yansıyan ışığın etkisini dikkate almaz. 
         
Not 3 Araştırmalar, yüksek renk sıcaklığına / mavi ışık yayım spektrumuna sahip ışık kaynaklarının, daha düşük renk sıcaklığına sahip ışık kaynaklarına kıyasla gece göğü ışıltısına (skyglow) daha fazla katkıda bulunabileceğini göstermektedir.

Not 4 Bazı aydınlatma düzenlerinde, örneğin zemine gömme aydınlatma aygıtları, zemine monte projektörler ve dekoratif/festival aydınlatmaları gibi uygulamalarda, ışığın yukarı doğru bilinçli ve dikkatli bir şekilde yönlendirilmesi gerekebilir; bu nedenle söz konusu sınır değerler bu uygulamalara uygulanamaz. Bununla birlikte, uygun yönlendirme özelliğine sahip aydınlatma aygıtlarının ve ışık kontrol aksesuarlarının doğru kullanılmasıyla, yukarı doğru yayılan kümülatif atık ışığın en aza indirilmesine her zaman özen gösterilmelidir.

Not 5 Koruma altındaki alanlarda ve karanlık gökyüzü alanlarında, E2 bölgelerini de kapsayabilecek şekilde, ULR'nin (Üst Yarı Uzaya Giden Işık Akısı Oranı) sıfır olması gerekebilir.

Tablo 7 (CIE 150 tablo 6): Kurulumun   üst yarı uzaya giden ışık akısı oranının en büyük değerleri (dört veya daha fazla aydınlatma aygıtı)

11.4.1  Tablo 7, Bütün bir kurulumun hem yukarı doğru dolaysız hem de yansıyan yukarı doğru bileşenlerinin etkisinin dikkate alınmasını sağlar. Bu faktör ust yarı uzaya (yukarı) doğru giden ışık akısı oranıdır (UFR).

11.4.2 Bu değerler, yalnızca tanımlanmış bir performans gereksinimine sahip bir kurulumu olan veya özel bitki büyütme aydınlatma sistemlerinden (örneğin, spor stadyumlarında çim büyümesini teşvik etmek için kullanılanlar) hazırlanan dört veya daha fazla aydınlatma aydınlatma aygıtınından oluşan bir kurulumun aşağıdaki yerlere yakın olması durumunda dikkate alınmalıdır:

♦    Optik gözlemevleri,
♦    Korunan E0) bir karanlık gökyüzü bölgesine bitişik olan karanlık (E1) bölgeler içinde yer alır

Not 1 Yapay aydınlatma tesisatının boyutunun bir faktörü olan uzaklığın etkisi dikkate alınmalıdır. Küçük bir aydınlatma tesisatının 30 km uzaklıktaki bir optik gözlemevi üzerinde etkisi olurken, çok sayıda aydınlatma aygıtıden oluşan büyük bir aydınlatma tesisatının 100 km'ye kadar daha uzak bir mesafeden etkisi olacaktır. Özel yol gösterici bilgiler CIE126 ve CIE150'de verilmiştir.

Not 2 Tüm dış yüzeyler, durumlarına ve iklim koşullarına (ıslak, kuru, don vb.) ve bakış açılarına bağlı olarak değişen ışık yansıtma çarpanı değerlerine sahip olacaktır. Bu nedenle herhangi bir değerlendirmedeki belirsizlik seviyesi göz önüne alınmalıdır. 

Not 3 Kentsel alanlarda bu ışığın binalar, ağaçlar ve topoğrafya tarafından engellenme olasılığı daha yüksektir.

Not 4 Yansıyan ışık iklim koşullarına, ilgili yüzeylerin niteliğine, açılarına, yansıtıcılıklarına ve yüzey nemine bağlıdır; bu nedenle değerlendirilmesi çok zordur.

Not 5 Bu tür kurulumların belirtilen aydınlatma çevresel bölgelerinde bulunması beklenmez.

11.4.3  CIE 150: 2017 Madde 6.4.2 ve 6.4.3'te hem ULR hem de UFR için hesaplama yöntemleri açıklanmaktadır.

11.4.4 Tablo 1’de ele alındığı üzere, yatay düzlemin hemen üzerine yayılan ve 80° ile 110° arasındaki açı bölgesinde bulunan ışık, özellikle gözlemevlerinin çevresindeki geniş açık alanlarda gece göğü ışıltısı (skyglow) açısından son derece kritik öneme sahiptir.
Bu alanlarda uygulanacak ilave bir önlem olarak, ışık yeğinlikleri (I₈₀ – I₁₁₀) aşağıdaki şekilde sınırlandırılmaktadır:

•    80° ile 90° arasında    < 2.0 cd/ 1000 lm
•    90° ile 100° arasında    < 0,5 cd/1000 lm
•    100° ile 110° arasında    0 cd (kisa boylu bariyer aydınlatma aygıtları için toplam aydınlatma aygıtı lümeninin %0,5'i)

Not    Önerilen tüm aydınlatma aygıtlar fotometrik olarak ölçülmüş olmalıdır, böylece sonuçlar 0 ila 180o asındaki Gama açıları için doğrulanabilir.

11.5 Aşırı aydınlatılmış bina cepheleri ve tabelaların etkisinin sınırlandırılması

11.5.1 Tablo 8, dengeli bir kentsel aydınlatma master planının düşünülebilmesi için görünürlük sağlayan ışıklılık değerlerine ilişkin öneriler sunmaktadır. Bu aydınlatma, binalar arasında ve alanlar içinde ışık kirliliği yaratan aydınlık düzeylerinde sürekli bir artış (geri dönüşü olmayan) gibi olumsuz etkilere neden olmaz.

11.5.2 Aydınlatılmış reklam tabelaları ve dijital ekranlar, ILP Professional Lighting Guide 5 (PLG05) “Dijital ekranlar dahil aydınlatılmış reklamların parlaklığı” uyarınca değerlendirilmelidir

Tablo 8 (CIE 150 tablo 7): Yüzeyin ortalama ışıklılığı için  izin verilen en büyük değerler.

Not Değerler hem kısıtlama öncesi hem de sonrası için geçerlidir, ancak 0. ve 1. Bölgelerde kısıtlama sonrası değerler sıfır olacaktır. İşaretlere ilişkin değerler trafik kontrol amaçlı işaretler için geçerli değildir.

11.5.3 Aydınlatılmış reklam tabelaları ve dijital medya ekranları için PLG05 Tablo 10.4’te verilen gece izin verilen en büyük ekran ışıklılığı değerleri ile Tablo 10.5’te verilen gündüz izin verilen en büyük tabela ışıklılığı değerleri uygulanmalıdır.

Bundan sonraki bölümde " İlgili Yayınlar ve Standartlar, Ek:1,2,3,4,Rahatsız Edici Işık Rehberlik Notu (İngilizce-Türkçe Sözlük)   "  anlatılacaktır. 
Paylaş:
E-BÜLTEN KAYIT
Güncel makalelerimizden haberdar olmak için e-bültene kayıt olun!
Sosyal Medyada Bizi Takip Edin!
E-Bülten Kayıt