×

Deprem Haftasında Elektrik Tesisatlarında Deprem Güvenliği

Deprem Haftasında  Elektrik Tesisatlarında Deprem Güvenliği 

Alp Arslan Ok    Sabri Günaydın 

 
Türkiye’nin yakın geçmişindeki en büyük toplumsal travmalardan biri olan 17 Ağustos 1999 Marmara depreminin üzerinden 21 yıl geçti. Yaşadığımız her büyük felaketten sonra her şeyi unutuyor, ardından aynı felaketleri değişik biçimlerde yeniden yaşamaya mahkûm oluyoruz.

TBMM Deprem Araştırma Komisyonu Raporu’nda belirtildiği gibi ;

17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen depremin ardından öncelikle depremin hasar boyutu ve can kaybı tespiti yapılarak 18.373 ölü ve 48.901 yaralı olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, yıkık-ağır hasarlı 96.796 konut ve 15.939 işyeri, orta hasarlı 107.315 konut ve 16.816 işyeri ve az hasarlı 113.382 konut ve 14.657 işyeri olmak üzere toplam 364.905 hasarlı konut ve işyeri tespiti yapılmıştır.

''Ülke topraklarımızın yüzde 92'si deprem kuşağındadır ve bunun da yüzde 66'lık bölümü 1. ve 2. derece deprem bölgesidir. Dolayısıyla deprem tehlikesi sadece nüfusu 1 milyonun üzerinde olan 11 büyük ilimizi tehdit etmekle kalmıyor, bu bölgeler aynı zamanda ülke nüfusumuzun yüzde 70'ini ve kurulu büyük sanayi tesis potansiyelimizin de yüzde 75'ini barındırmaktadır.


En son 1996 yılında yürürlüğe giren Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası, AFAD Deprem Dairesi Başkanlığı tarafından yenilenmiş, 18 Mart 2018 tarih ve 30364 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’ de yayımlanmış ve aşağıdaki interaktif Yeni harita 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

 

İnteraktif haritaya ( https://tdth.afad.gov.tr/ )  e-Devlet Kapısı'ndan girebilirsiniz.

 Depremler  ülkemizin  kaçınılmaz gerçeğidir. Toplumda depren bilincinin arttırılması ,  deprem öncesi  deprem  sırasında ve sonrasında  gereken hazırlıkların yapılması ve deprem gerçeğimizi  kamuoyuna sürekli hatırlatmak amacıyla her yıl  1-7 Mart tarihleri  arasında Deprem Haftası’nda toplumun dikkati çekilerek, etkinlikler gerçekleştirilmekte ve bilgilendirmeler yapılmaktadır. 

Depreme karşı hazırlıklı olmak amacıyla alınacak olan önlemlerin odağında insan güvenliği başta gelmektedir. Bununla beraber bir deprem sonrasında yaşanacak öncelikle acil durum faaliyetlerinin, sonrasında da yaşamın ve ekonominin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için teknik altyapıyı oluşturan tesisatın işletme sürekliliğinin korunması gerekmektedir.

ETP-Elektrik Tesisat Portalı olarak ülkemiz deprem gerçeği doğrultusunda ETP-Deprem Güvenliği Çalışma Grubunu kurduk. Deprem güvenliği ile ilgili uluslararası güncel standartlar doğrultusunda  aşağıdaki teknik çalışmaları  gerçekleştirdik  ve teknik  çalışmalarımıza devam ediyoruz. 

- Teknolojik cihazların endüstriyel kontrol sistemlerinin vazgeçilmez bir parçası olduğu düşünüldüğünde mekanik ve enerji altyapı tesisatının yanında bilgi işlem ve iletişim altyapısı da büyük önem taşımaktadır. Günümüzde önemli bir su pompasını veya valfi devreye sokan kontrol düzenin iletişim ağı üzerinden haberleşen dijital bir cihaz olması olasılığı yüksektir. Bunun yanı sıra iletişim altyapısının taşıdığı önem de çok açıktır.

ETP Deprem Güvenliği Çalışma Grubu üyeleri Alp Arslan Ok, Sabri Günaydın, Üzeyir Kaluk   tarafından yılında çeşitli toplantılarda ülkemiz deprem gerçeği doğrultusunda birikim ve deneyimlerimizi bir araya getirerek hazırladığımız  “ “Bilgi “İşlem Kabinleri Uygulamalarında Deprem Güvenliği “ teknik kılavuzu çalışmamız için lütfen tıklayınız. 


- Enerji iletim ve dağıtım alt yapı tesisatı acil durum faaliyetlerinin sürdürebilmesi açısından büyük öneme sahiptir. A.G. Dağıtım alt yapısı içerisinde yer alan alçak gerilim panolarının depremden etkilenmemesi ve enerjiyi iletmeye devam etmesi oldukça önemlidir. 

ETP Deprem Güvenliği Çalışma Grubu üyeleri Alp Arslan Ok, Sabri Günaydın, ETP Panoları Çalışma Grubu Üyesi Metin Akay olarak,  2019-2020 yılında çeşitli toplantılarda ülkemiz deprem gerçeği doğrultusunda birikim ve deneyimlerimizi bir araya getirerek hazırladığımız “Alçak Gerilim Pano Uygulamalarında Deprem Güvenliği  “ teknik kılavuzu için lütfen tıklayınız.

- Elektrik sektörümüzde en önemli konulardan biri “elektrik donanımının sabitlenmesi(ankraj) /sismik sabitlenmesidir. Elektrik donanımının sabitlenmesi teknik şartnamesi , kimyasal ve mekanik dübel uygulamalarında dikkat edilmesi gereken hususlarla ilgili elektrik sektörümüzü bilgilendirmek amacıyla; Elektrik Tesisat Portalı ETP Deprem Güvenliği Çalışma Grubu üyeleri Tolga Aycı, Ant Güngör, Çağdaş Ilgaz tarafından hazırlanan " Elektrik Donanımın Sabitlenmesi (Ankraj),Sismik Sabitleme Uygulama Teknik Kılavuzu", "Elektrik Donanımının Sabitlenmesine Dair Teknik Şartname"  için lütfen tıklayınız. 

  
-  “Deprem ve Elektromekanik Tesisatlar”  konulu online  webinarımız   2 Aralık 2020 Çarşamba Saat 11:00-12:30  arasında  aşağıdaki içerikte gerçekleştirilmiştir. 

•    Açılış Konuşması  (Alp Arslan Ok)  
•    Deprem ve Elektrik Tesisatı Standartlar (Sabri Günaydın) 
•    Elektromekanik Tesisatlarda Sismik Koruma Uygulamaları (Okan Sever)
•    Cihazların sabitlenmesi( Ankraj;), Sismik Sabitleme  (Tolga Aycı, Ant Güngör,  Cağdaş Ilgaz Şenel) 
•    Dizel Elektrojen Gruplarında Deprem Güvenliği (Hakan Doğan)
•    Alçak Gerilim Panolarında Deprem Güvenliği  (Alp Arslan Ok)
•    Bilgi İşlem Kabinlerinde Deprem Güvenliği    (Üzeyir Kaluk)
•    Sorular-Cevaplar

ETP Deprem ve Elektromekanik Tesisatlar  Webinar içeriği ve videosu için lütfen tıklayınız. 


 - “Elektrik İletim Sistemleri ve İletişim Sistemleri Deprem Yönetmeliği” taslağı ile ETP Deprem Güvenliği Çalışma Grubu" 'muzun   görüşleri, önerileri Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığımız Sanat Yapıları Dairesi Başkanlığına gönderilmiştir. 
Görüşlerimiz, önerilerimiz  için lütfen tıklayınız. 

-    03.02.2021  Tarihli 31384 sayılı Resmi Gazete'de  aşağıdaki Türkiye Elektrik İletim Sistemleri ve  İletişim Tesisleri Deprem Yönetmeliği  yayınlanmıştır , yayınlanan yönetmelik için lütfen tıklayınız. 
 

Yayınlanan  yönetmeliği incelediğimizde;

a)    31.03.2021   tarihinde taslak çalışmaya gönderdiğimiz görüşlerin hiç birinin dikkate alınmadığı ,  yönetmeliğin güncel EN, IEC standartlarının dahi belirtilmediği,

b) Yönetmeliğin ülkemiz  "DEPREM" gerçeğine rağmen 3 yıl sonra  yürürlüğe gireceği  görülmüştür. 

" Ülkemiz Deprem Gerçeği " doğrultusunda  yönetmeliğimizin standartlar doğrultusunda   düzenlenmesi ve acilen yürürlüğe sokulmasının önemi ortadadır. ETP Deprem Güvenliği Çalışma grubu olarak  "Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığımız Sanat Yapıları Dairesi Başkanlığınca " hazırlanan ve "Enerji Tabii Kaynaklar Bakanlığımızca" yayınlanan yönetmelikle ilgili  güncel standartlar doğrultusunda gereğinin yapılmasını bakanlığımıza arz   edeceğiz ve   konunun takipçisi olacağız.

- “Dizel Elektrojen Gruplarında Deprem Güvenliği  Teknik Kılavuzu”  çalışmalarına  ETP Deprem Güvenliği Çalışma Grubu ‘muzda  Abdulhalik Emre Teksan   önderliğinde  devam edilmektedir.

-    Çevre ve Şehircilik Bakanlığımıza Taslak  olarak önerilmek üzere   “Elektrik Tesisatları Sismik Önlemler Genel Teknik Şartnamesi “ Taslağı çalışmalarına başlanmıştır. 

-    Ayrıca  ETP Yangın  Yalıtımı Çalışma Grubumuz çalışmaları kapsamında  Yangın Yalıtımı Sismik deneyleri ve sonrasında yangın deneyleri Arge/Tip Deney  çalışmalarına başlanmış olup bu çalışmaların sonuçlarını şartnamelere aktarmak bu konuda  ülkemiz deprem gerçeği doğrultusunda   TS, EN, IEC  standartlarının oluşması amaçlanmıştır.  Konu ile ilgili çalışmalarımız önümüzdeki günlerde sizlerle paylaşılacaktır. 

-  ETP Deprem güvenliği çalışma grubu olarak teknik yazılarla, sektörümüzdeki konu ile ilgili yayınlanan yazılarla  sektörümüz sürekli güncel standartlar, deprem güvenliği ile ilgili gelişmeler  doğrultusunda bilgilendirilmeye devam etmektedir. ETP Portalımızdaki Deprem Güvenliği ile ilgili yazılar için lütfen tıklayınız

Deprem Haftasında Elektrik Tesisatları güvenliği ile ilgili olarak  aşağıdaki konuları tekrar hatırlatmak istiyoruz. 
  • Yapılardaki elektrik tesisatlarında elektrikli cihazların(donanımın)  sismik montaj önlemleri alınarak montajlarının yapılması, cihazların sismik hareketlerde sismik koruma sağlanarak çalışabildikleri anlamına gelmez. 
  • Cihazların sismik dayanımı ve deneylerdeki sismik montaj önlemleri beraberce göz önüne alınmalı, cihazlar sismik deneylerden hangi montaj şekli ile geçtiyse o şekilde montajı yapılmalıdır.
  • Elektrik tesisatlarındaki sismik dayanım gerektiren cihazların, sismik koruma için kullanılan tüm malzemelerin sismik dayanım deneyleri EN 60068-3-3 standardı , ilgili diğer standartların gerekleri doğrultusunda can ve mal güvenliği göz önüne alınarak kesinlikle “Bağımsız Uluslararası Akredite” bir laboratuvarda gerçekleştirilmiş olmalıdır. 
  • Ülkemizde elektroteknik sektörümüze hizmet edebilecek nitelik ve yeterlilikte  “Bağımsız Uluslararası Akredite” bir laboratuvar  acilen kurulmalıdır. 
  
  • Sismik dayanıma sahip donanımın, sismik koruma için kullanılan elemanların sismik dayanım deneyleri bir “sertifikalandırma” sistemi ile gerçekleştirilmeli ve sertifikası olmayan ürünler kullanılmamalıdır. 
  • Elektrik tesisatlarının sismik koruması ile ilgili inşaat grubu başta olmak üzere ilgili tüm disiplinler arası koordinasyon çok sıkı bir şekilde sağlanmalıdır. 
  • Sismik dayanım gerektiren cihazların sismik koruma elemanlarının nitelikleri özellikle teknik şartname ve keşif özetlerinde ayrıntılı olarak tanımlanmalıdır. 
  •  Tesisatların depremden korunması amacıyla yapılacak çalışmaların doğru şekilde tesis edildiğinden emin olunması için, şantiyedeki uygulamalar  bu konularda uzman  mühendislerin gözetiminde yapılmalıdır. 
  • Sismik dayanım gerektiren elektrik cihazları, elemanların deneylerinin deney standartları ve “Bağımsız Uluslararası Akredite” laboratuvarlarda gerçekleştirilmesi Deprem Yönetmeliği’nde açıkça belirtilmelidir. 
  •  Yapılan deneyler sonucunda oluşturulacak bir sertifikalandırma” sistemi de Deprem Yönetmeli-ği içinde yer almalıdır. 
  •    Deprem Yönetmeliği’nin elektrikli cihazlar, elektrik tesisatları ile ilgili eksikleri, düzenlemeler ile ilgili çalışmalar ilgili standartlar doğrultusunda ve uluslararası diğer yönetmeliklerden yararlanarak en hızlı şekilde sonuçlandırılmalıdır. 
  •  " Ülkemiz Deprem Gerçeği " doğrultusunda  “Elektrik İletim Sistemleri ve İletişim Sistemleri Deprem Yönetmeliği” ‘ mizin standartlar doğrultusunda   düzenlenmesi ve acilen yürürlüğe sokulmasının önemi ortadadır. ETP Deprem Güvenliği Çalışma grubu olarak  "Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığımız Sanat Yapıları Dairesi Başkanlığınca " hazırlanan ve "Enerji Tabii Kaynaklar Bakanlığımızca" yayınlanan yönetmelikle ilgili  güncel standartlar doğrultusunda gereğinin yapılmasını bakanlığımıza arz   edeceğiz ve   konunun takipçisi olacağız.
  •  Mühendis, mimar ve şehir plâncıları olarak amacımız, tüm toplum katmanlarında deprem duyarlılığının geliştirilmesi ve sürekliliğinin sağlanması olmalı, herkes kendi uzmanlık alanı ile ilgili sorumluluğunun bilincinde üzerine düşeni yapmalıdır. 

 
Paylaş:
E-BÜLTEN KAYIT
Güncel makalelerimizden haberdar olmak için e-bültene kayıt olun!
Sosyal Medyada Bizi Takip Edin!
E-Bülten Kayıt