Acil Aydınlatma ve Otomatik Self Test Yazı Dizisi-1

 

 

Acil Aydınlatma ve Otomatik Self Test

Yazı Dizisi-1

Kevork Benlioğlu

 

ÖZET 

Acil Aydınlatma bir binada can emniyeti sağlayan önemli unsurlardan birisi olduğu halde normal şartlarda ihtiyaç duyulan bir aydınlatma türü değildir. Acil bir durumun ne zaman ortaya çıkacağı belli olmadığı için her an gerektiği gibi çalışacak şekilde hazır olması gerekmektedir. Acil aydınlatmaya ihtiyaç duyulmaması istendiği halde bir acil durum oluştuğu an acil aydınlatma sistemi binada gerektiği şekilde çalışmalı ve can ve mal kurtarma görevini eksiksiz bir şekilde yerine getirmelidir.

Acil aydınlatma sisteminin gerçek performansı sadece sistematik test ve bakım yapmak suretiyle garanti altına alınabilir. Test yapmak için kullanılan klasik teknikler güvenilir olmasına rağmen, pratikte insan faktörü dolayısıyla ihmal edilmekte yada yapılamamaktadır. Klasik tekniklerde yaşanan bu problemler, Otomatik Test işlemi ile kolayca önlenebilir. Bu sayede Acil aydınlatma armatürlerinde oluşacak bir arıza yada performans kaybı zamanında tespit edilerek erken müdahale ile sistemin gerçek performansında çalışması garanti altına alınabilir.

Binaları giderek daha nitelikli hale gelmesi, güvenlikten ödün vermeden insan faktörünün, dolayısıyla maliyetlerin azaltılması isteği ancak Otomatik Test özellikli Acil Aydınlatma ürünlerinin daha fazla tanınması ve uygulanması ile sağlanacaktır.

Bu yazıda Acil Aydınlatma Sisteminde Otomatik Self Test Özelliği anlatılmaktadır.

GİRİŞ

Acil aydınlatma, bir binada aydınlatma sistemi yangın, deprem, terör, afet vb. nedenlerle devre dışı kaldığı durumlarda, derhal devreye girerek yeterli düzeyde aydınlatma sağlayarak, binada bulunan kimselerin hızlı ve emniyetli bir şekilde tahliye edilmesine imkan veren, bir müdahale durumunu kolaylaştıran, kısaca can ve mal kayıplarını önleyen ikincil bir aydınlatma türüdür.

Acil aydınlatma sistemi, insanların binadan sendelemeden, tökezlemeden, engellere takılmadan, yerlere düşmeden, yaralanmadan, ezilmeden, izdihama girmeden ve paniğe kapılmadan hızlı ve emniyetli bir şekilde tahliye edilmesini sağlar, riskli alanlarda oluşabilecek kazaları önler, yangın alarm ve söndürme cihazları ile ilk yardım donanımına kolay erişilmesini sağlar.

Dünyanın gelişmiş ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de topluma açık binalarda Acil Aydınlatma sisteminin kurulması yasa ve yönetmeliklerle güvence altına alınmıştır.

  1. OTOMATİK TEST SİSTEMİ (ATS-Automatic Test System)

EN62034 Bataryadan Beslenen Acil Kaçış Aydınlatması İçin Otomatik Test Sistemleri (Automatic Test Systems for Battery Powered Emergency Escape Lighting) Standardına göre Test Sistemlerine ait birkaç format vardır. Seçilen işlemin hızı ve faydasını arttırmak için aşağıdaki sınıflandırma geliştirilmiştir:

Tip S : Gömülü test düzeneğine sahip bağımsız bir aydınlatma armatürünü içeren tek başına bir ATS olup, aydınlatma armatürünün durumunun yerel gösterimini sağlamaktadır.  Ancak, aydınlatma armatürleri tarafından gösterilen bilgilerin manuel kaydının yapılmış olması şartıyla, bütün aydınlatma armatürlerinin manuel olarak muayene edilmesine hala gerek duyulmaktadır.

Tip P : Bu tipte, acil kaçış aydınlatma armatürleri izlenmekte ve bunların durumu, test sonuçlarını toplayan ve görüntüleyen bir test düzeneği ile gösterilmektedir. Ancak, testlerle ilgili bilgilerin manuel olarak kaydedilmesi gerekmektedir.

Tip ER : P tipinde olduğu gibidir. Ancak, test düzeneği ile sonuçlar toplanmakta ve verilerin kaydedilmesi ve kayıt hazırlanması ATS tarafından yapılmaktadır

Tip PRN : Tip P veya tip ER‘de olduğu gibidir. Ancak, teste tabi tutulmuş olan aydınlatma armatürlerinden herhangi birisindeki arızanın uzaktan gösterimini otomatik olarak veren karşılaştırmalı bir hata göstergesi.bulunmaktadır.

P, ER ve PER ATS tipleri olması durumunda, ATS’ye ait deney dizisi sürecindeki herhangi bir arıza uzaktaki panoda gösterilmelidir.

Fonksiyon Testi : Cihaz içinde bulunan lambanın ve bataryanın doğru çalıştığını kontrol etmek için yapılan testtir. Fonksiyon Testi ayda en az bir kere yapılmalı, testin süresi, lamba aydınlatma çıkışının kontrol edilmesi açısından yeteri kadar uzun fakat acil aydınlatma sistemlerinde kullanılması zorunlu olan yüksek sıcaklık tipi nikel-kadmiyum bataryaların tekrarlanan kısa süreli boşalmalar nedeniyle kapasite kaybına uğramaması açısından beyan çalışma süresinin %10’undan az olmalıdır. Pratikte 1 dakika test süresi yeterlidir. Programlanmış bir Fonksiyon Testinden 24 saat önce şebeke gerilimi kesilmiş ise Test zamanı 1 ile 7 gün sonrasına kadar otomatik olarak ertelenerek yeniden programlanmalıdır. Cihazda herhangi bir arıza varsa optik göstergeler ile kaydedilmelidir.

Süre Testi : Cihazın acil durumda gerektiği kadar çalışıp çalışamayacağının kontrolu amacıyla yapılan testtir. Cihaz çalışmaya başladıktan 4 ile 52 hafta sonra rasgele ve otomatik olarak başlar ve Fonksiyon Testinin yanı sıra beyan çalışma süresini kontrol eder.  Programlanmış bir Süre Testinden 24 saat önce şebeke gerilimi kesilmiş ise Test zamanı 1 ile 7 gün sonrasına kadar otomatik olarak ertelenerek yeniden programlanır.

Şekil 1’de örnek olarak bir Otomatik Self Test zamanlaması görülmektedir.

Şekil 1: Self Test Periyodu

Testlerin Manuel Olarak Yapılması : Kullanıcı veya Acil Aydınlatma Sistemi denetleyicisi herhangibir anda sistemin performansını görmek isteyebilir bu açıdan Fonksiyon Testi ile Süre Testinin manuel olarak yapılabilmesi gerekir. Testi başlatmak için cihaz üzerinde bulunan buton veya butonlar kullanılmalıdır.  Genellikle bir butona kısa süre basılırsa Fonksiyon Testi, uzun süre basılırsa yada ardarda birkaç kez basılırsa Süre Testi başlatılır. Manuel Testin nasıl yapılacağı ürün talimatında yazılı olmalıdır. Fonksiyon testi kısa sürdüğü için (1  dakika) istendiği an yapılabilir ancak Süre Testinin yapılabilmesi için 24-72 saat önce şebeke gerilimi kesilmemiş olması gerekmektedir.

Şekil 2’de örnek bir Manuel Test başlatma işlemi aşağıda görülmektedir.

Şekil 2 Manuel Testin Başlatılması

Test Sonuçlarının Gösterilmesi ve Kayıt Yapılması : Otomatik Test Sistemi bütün test sonuçlarının göstermelidir. Şebeke gerilimi normal durumda ise bunu da gösteren bir gösterge olmalıdır. Gösterge olarak EN-60598-2-22 Standardında bahsedilen standart göstergeler de kullanılabilir. Gösterge lambalarının kullanılması durumunda, bunlar IEC 60073’e uygun olmalıdır. Merkezi sistemlerde test sonuçları görsel bir uyarı veya arızanın görsel ve işitsel olarak uyarılması ile elektronik olarak hafızada depolanmalıdır.

Şekil 3’te çift renkli LED lamba ile yapılan örnek bir gösterge çıkışı görülmektedir.

 

Şekil 3 : LED Gösterge Çıkışı

Bundan sonraki yazımızda “Otomatik Test Sistemlerine Ait Örnekler” anlatılacaktır.

2018-09-26T21:02:23+00:00

Elektrik Tesisat Portalı

Güncel makalelerimizden haberdar olmak için üye olun!
E-Posta Adresiniz
Güvenli

Siteyi kullanmaya devam ederek çerez kullanımını kabul etmiş olursunuz. Çerez Politikamız

Bu web sitesindeki çerez ayarları, size mümkün olan en iyi tarama deneyimini sunmak için "çerezlere izin ver" olarak ayarlanır. Çerez ayarlarınızı değiştirmeden bu Web sitesini kullanmaya devam ederseniz veya aşağıdaki "Kabul Et" seçeneğini tıklarsanız, bu Web sitesini kabul etmiş olursunuz.

Kapat